Lise öğrencilerinde bilişsel çarpıtmaların kariyer geleceği algısına etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA ÇAKIR
Danışman: Yaşar Barut
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Gelecekte meslek seçimi yapacak olan bireylerin, mesleğe yönelik bireysel duygu, düşünce ve algıları, mesleğe yönelik genel algı ve düşüncenin oluşmasındaki en önemli faktörlerdendir. Bireyin yaşama bakış açısı ve mesleğe bakış açısı arasındaki ilişkiyi değerlendirebilmek için öncelikli olarak, bireyin mesleğe yönelik düşüncelerini ve değerlendirmesini belirlemek gerekmektedir. Bireyin düşüncelerinin duygu ve davranışlarını etkilediği varsayımından yola çıkıldığında algıların ve tepkilerin kaynağını saptamak ve bunlara müdahale etmek için olayları ve davranışları değil düşünceleri ele almak gerekmektedir. Kariyer danışmanlığı alanındaki çalışmalara bakıldığında, bireylerin ilgi, yetenek ve değerlere göre yönlendirildikleri görülmektedir. Halbuki, düşüncelerdeki hatalar olarak bilinen bilişsel çarpıtmaların, mesleğe yönelik bakış açısını, algıyı ve meslek performansını etkilediği düşünülmektedir. Bireyin gelecekte seçmeyi planladığı ya da seçtiği mesleğine yönelik olumlu ya da olumsuz algının kaynağı hakkında bilgi vermesi açısından bilişsel çarpıtmaların tespit edilmesinin önemli olduğu düşünülmektedir. Akademik başarı ve demografik özellikler bakımından birbirinden farklı olan öğrenci gruplarında, bilişsel çarpıtmaların, kariyer geleceği algılarını nasıl etkilediğinin ortaya çıkarılmasının, kariyer danışmanlığı alanındaki bu boşluğu dolduracağı düşünülmektedir. Bu çalışmada, lise öğrencilerinin bilişsel çarpıtmalarının kariyer geleceği algılarını nasıl etkilediğinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya, 2016- 2017 eğitim-öğretim yılında Samsun ilinin Tekkeköy ilçesinde bulunan ve eğitim veren Büyüklü Anadolu Lisesi ve Çarşamba ilçesinde bulunan ve eğitim veren Çarşamba Anadolu Lisesi'nde öğrenim görmekte olan 9. 10. 11. ve 12. sınıfa devam eden 216 kız öğrenci ve 122 erkek öğrenci katılmıştır. Verileri elde etmek için, "Bilişsel Çarpıtma Ölçeği (BÇÖ)", "Kariyer Geleceği Ölçeği (KARGEL)" ve demografik özellikleri belirlemek amacıyla "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Veriler SPSS v21 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre, kız öğrencilerin erkek öğrencilere göre BÇÖ puan ortalamaları daha yüksek bulunmuştur. Erkek öğrencilerin KARGEL Algılanan Bilgi alt boyutuna ait puanları, kız öğrencilere göre daha yüksektir. Anne eğitim düzeyi arttıkça öğrencilerin KARGEL Algılanan Bilgi alt boyutu puanları da artmaktadır. Öğrencilerin bilişsel çarpıtma düzeyleri, kariyer geleceği algısını yordamamaktadır. Öğrencilerin BÇÖ puanları ile KARGEL puanları arasında çok düşük düzeyde (r=-.146) negatif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p=.007). Öğrencilerin BÇÖ'nden aldıkları puan arttıkça KARGEL'den aldıkları puan azalmaktadır. Araştırma sonucuna göre, çok düşük düzeyde de olsa, öğrencilerin bilişsel çarpıtma düzeylerinin yüksek olması, kariyer geleceği algısını olumsuz yönde etkilemektedir. Yani bireyin kariyer uyumluluğu ve kariyer iyimserliğini olumsuz olarak etkilemekte, kariyer seçenekleri hakkında sahip olduğu bilgi düzeyini de olumsuz olarak etkilemektedir.Bir bireyin sağlıklı karar verebilmesi ve sağlıklı seçimler yapabilmesi için bilişsel çarpıtma düzeyinin düşük olması gerekmektedir. Bilişsel çarpıtma düzeyinin düşük olması, kişinin kariyer geleceği ile ilgili sağlıklı seçimler yapabilmesine olanak sağlayacaktır.