Beyaz baş lahana genotiplerinde haploid bitki üretimi ve in vitro çoğaltım olanaklarının araştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞENAY MURAT DOĞRU
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Ahmet Balkaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ülkemizde son yıllarda kışlık sebze ıslahında önemli düzeyde ilerleme ve gelişmeler sağlanmıştır. Ancak bu türlerde hibrit çeşit ıslahı, klasik ıslah yöntemleriyle çok uzun zaman almakta ve büyük emekler gerektirmektedir. Lahana hibrit çeşit ıslahında, kısa sürede homozigot saf hatların elde edilmesi ve ıslah sürecinde yaşanan sorunların önlenmesinde biyoteknolojik yöntemlerin kullanımı büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada bazı beyaz baş lahana genotiplerinde mikrospor ve anter kültürü yöntemlerinin optimizasyonu ile hipokotil ve kotiledon eksplantları kullanılarak in vitro çoğaltım olanakları incelenmiştir. Bu amaçla, beyaz baş lahanada değişik ıslah kademelerinde 20 genotip, 1 açıkta tozlanan çeşit ve 2 hibrit çeşitte çiçeklenme döneminde tek çekirdekli mikrosporları içeren tomurcuklar (3-5 mm) toplanmış; sıvı NLN ve BM besi ortamlarında mikrospor kültürü uygulamaları gerçekleştirilmiştir. Bununla birlikte; 4 genotipte, 3 farklı besi ortamı kullanılarak anter kültürü çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Mikrospor kültürü çalışmalarında; mikrosporlarda çekirdek bölünmeleri ile büyüme ve farklılaşmalar izlenmiş ancak istenilen mikrospor rejenerasyonu sağlanamamıştır. Anter kültürü uygulamalarında ise kallus oluşumları gerçekleşmiştir. Ancak embriyo uyartımı meydana gelmemiştir. In vitro çoğaltım çalışmaları kapsamında, in vitro tohum ekimi sonucu elde edilen hipokotil ve kotiledon eksplantları sürgün oluşumu yönünden karşılaştırılmış kotiledon eksplantları daha başarılı bulunmuştur. Sürgün çoğaltımı yönünden en başarılı sonuçlar, 2 mg/l ve 4 mg/l BAP kullanılan besi ortamlarından elde edilmiştir. Sürgün çoğaltımı yönünden Matsunami F1 genotipi öne çıkmıştır. Köklendirme aşamasında incelenen tüm genotiplerde, yüksek oranda kök oluşumu meydana gelmiştir. Elde edilen sağlıklı ve güçlü bitkiler başarılı bir şekilde dış ortama aktarılmıştır. Çalışma sonucunda elde edilen bu kazanımlar, in vitro çoğaltım tekniklerinin lahana ıslah programlarına entegre edilmesini sağlayacaktır.