Meslek seçiminde toplumsal cinsiyetin rolü: Bir ölçek geliştirme çalışması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Kadın ve Aile Araştırmaları Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MAHMURE GÖKCAN
Danışman: Ayşenur Büyükgöze Kavas
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada lise öğrencilerinin meslek seçimlerinde, toplumsal cinsiyet kalıp yargılarının etkisi incelenmiştir. Bu yargıları ölçmek amacı ile Meslek Seçiminde Toplumsal Cinsiyetin Rolü (MSTCRÖ) ölçeği geliştirilmiş; geliştirilen ölçme aracının geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını 2017-2018 eğitim- öğretim yılında Samsun ili Atakum, İlkadım ve Bafra ilçelerinde dokuz lisede öğrenim görmekte olan 1900 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmaya katılan öğrencilerin 922 'si kız, 978 'i ise erkek öğrencilerden oluşmaktadır. Öğrencilerin öğrenim gördüğü liseler farklı okul türlerinin araştırmada yer alması amacı ile tabakalı örnekleme yöntemi kullanılarak seçilmiştir. Bu liseler; Garip Zeycan Fen Lisesi, Atakum Anadolu İmam Hatip Lisesi, Atakum Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Samsun Anadolu Lisesi, İbrahim Tanrıverdi Sosyal Bilimler Lisesi, Aziz Atik Fen Lisesi, Hasan Çakın Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, İbn-i Sina Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi ve Altınkaya Anadolu Lisesi 'dir. Öncelikle ilgili literatürden ve uzman görüşlerinden faydalanılarak 41 maddelik taslak ölçek oluşturulmuştur. MSTCRÖ'nin geçerlik çalışmaları kapsamında yapı geçerliliğinin test edilmesi amacı ile önce betimleyici, ardından doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Ölçeğin birleşen geçerliği çalışması kapsamında Toplumsal Cinsiyet Algısı Ölçeği- Ergen Formu kullanıştır. Betimleyici faktör analizi çalışmaları ile 41 madde olarak hazırlanan taslak ölçek 18 maddelik formuna getirilmiştir. 18 maddelik form geleneksel ve eşitlikçi iki boyuttan oluşmaktadır. İki boyuttan oluşan MSTCRÖ tarafından açıklanan toplam varyans % 49.593 olarak bulunmuştur. Ölçeği oluşturan maddelerin faktör yükleri 0, 510 - 0,809 arasında değişmektedir. Doğrulayıcı faktör analizi çalışmalarında ölçeğin iki boyutlu yapısı doğrulanmış ve tekrarlanan analizler sonrasında sınanan modelin oldukça iyi uyum indekslerine sahip olduğu görülmüştür. Analizden elde edilen bulgular kullanılarak, MSTCRÖ 17 maddeden oluşan iki faktörlü bir ölçek biçiminde düzenlenmiştir. Buna göre ölçeğin birinci faktörü on, ikinci faktörü ise yedi maddeden oluşmaktadır. Ölçeğin birinci faktörü "Geleneksel tutum" ikinci faktörü ise "Eşitlikçi tutum" olarak tanımlanmıştır Araştırma sürecinde geliştirilen MSTCRÖ' nin geneli için hesaplanan Cronbach alfa güvenirlik katsayısı . 89 olarak bulunmuştur. Araştırmadan elde edilen bulguların tartışması ve yorumu yapılmıştır. İleride yapılacak araştırmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Toplumsal cinsiyet, meslek seçimi, lise öğrencileri, ölçek geliştirme