Müellifi belli olmayan mensur bir Mi'râc-nâme (Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Kütüphanesi no:105)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÇİĞDEM DEMİRTAŞ
Danışman: Halil İbrahim Haksever
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türklerin İslam dinini kabul etmesi ile beraber toplumun içinde bulunduğu değişime paralel olarak edebiyat da değişime uğramıştır. Birçok yazarın eserlerini yazış şekli değişmiş, pekçok tür Türk edebiyatına girmiştir. Halka İslamiyet'i öğretmek, belli bir dinî ahlak oluşturmak adına birçok müellif dinî-didaktik eserler yazmıştır. Bu dinî eserlerin başında elbette Hz. Muhammed'in hayatı, doğumu, hicreti, ona olan bağlılık gibi konuları işleyen eserler gelmektedir. Kitâb-ı Mi'râc-nâme de bu işlenen konulardan birini ele alır. Mi'râc hâdisesinin işlendiği bir tür olan Mi'râc-nâme, 12.yüzyıldan itibaren Türk edebiyatında görülmeye başlanmıştır. Çağatay sahasında Hakim Ata'nın Mi'râc-nâmetü'l-Hazret isimli eseriyle beraber Türk şairleri müstakil olarak mi'râc-nâme yazmaya başlamışlardır. Daha sonra bu yazılan mi'râc-nâmelerin de mi'râc gecesi okunması bir gelenek haline gelmiştir. Bu yönden bakıldığında müstakil olarak yazılan ve müellifi belli olmayan Kitâb-ı Mi'râc-nâme adlı eserin toplumda yaygın kültürel dinî hassasiyetleri yansıtması, dönemin sosyal hayatı, dili, anlayışı gibi özelliklerini gözler önüne sermesi açısından önemli kabul edilmiştir. Tezimize konu olan eser, Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Kütüphanesi 105 numarada kayıtlıdır. Eseri kaleme alan kişi net değildir kapak kısmında 'istehakkahü' ifadesi ile iki tane mülkiyet kaydı mevcuttur. Bunların birinde H.1140 tarihi ile Hüseyin Paşa ve diğerinde Muhammed Za'ib ismi yer almaktadır. Eserin sonunda da H.1140 tarihi vardır. Bu yüzden bu tarihin yazım tarihi olduğu düşünülmektedir. Eser mensur olarak yazılmıştır. Kitâb-ı Mi'râc-nâme, Kimyâ-yı Saadet ve Gayrı adıyla üç bölümden oluşmaktadır. Bu çalışmada birinci kısım incelenmiştir. Kitâb-ı Mi'râc-nâme'nin İslamî Türk edebiyatına katkısı olabileceği düşünüldüğü için üzerinde çalışılmaya değer bulunmuştur. Transkripsiyonlu hali ile okunmasını, sözlük çalışması ile kolay anlaşılmasını sağlamak, motiflerle diğer mi'râc-nâmeler arasındaki yerini ortaya koymak, dönemin dinî değerlerine, ahlak anlayışına, dilin gelişme aşamasına bir örnek teşkil etmek ve Klasik Türk edebiyatına bir eser daha kazandırmak amacıyla bu tez hazırlanmıştır.