Türkiye'de veri gazeteciliğinin kullanımı ve anlatı yapısına yönelik bir inceleme: Covıd-19 salgın sürecinde habercilik


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İletişim Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: VERA CENGİZ

Danışman: Sinan Kaya

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Büyük veri devrimi ile birlikte veri bilimi yöntemlerini kullanarak haber odalarında yeni bir araştırmacı gazetecilik türü olarak gelişimini sürdüren veri gazeteciliği; bu araştırmada Türkiye örnekleminde Covid-19 salgın sürecindeki habercilik üzerinden incelenmiştir. Veri gazeteciliği yöntemlerinin kullanımı ve anlatı yapısına yönelik olan bu çalışmada; gazetecilerin veri gazeteciliğine yaklaşımları, haber üretim pratikleri, büyük veri ile haber üretim süreçleri, açık veriye erişim, kurumsal teşvik ve imkanlarını belirlemek, Türkiye'de veri gazeteciliği uygulamalarını ortaya koymak amaçlanmaktadır. Bu kapsamda özel ve devlet kurumlarının farklı platformlarında çalışan 15 gazeteci ile yarı yapılandırılmış görüşme gerçekleştirilmiştir. Nitel olarak yürütülen araştırmada elde edilen veriler Miles & Huberman'ın etkileşimli ve döngüsel olan nitel veri analiz yöntemine göre kodlanmış ve analiz edilmiştir. Araştırma sonucuna göre Covid-19 büyük verisi, haber üretim pratiklerinde bir değişikliğe neden olmamıştır; gazeteciler salgın öncesi üretim alışkanlıklarını sürdürmüştür. Gazetecilerin verinin gücünü; analizini, işleme ve muhafaza etme becerilerini önemsedikleri görülmüştür. Bununla birlikte teknolojiik araç, ekipman ve eğitim açısından genellikle mesleki olarak teşvik edildikleri anlaşılmıştır. Ancak; veri gazeteciliğinin Türkiye'de gelişiminin önünde ise açık veri kültürünün sınırlılığı, yenilikçi bakış açısının ve gelir modelinin eksikliği ve sıcak haber baskısı, haber kurumlarının öz mecralarında tüketici bağlılığını kaybetmeleri, haber tüketicisinin alışkanlıkları ve okuryazarlık düzeyi gibi başlıca sebepler olduğu belirlenmiştir.