Aşılı patlıcan üretiminde genetik kaynakların anaç ıslah programında değerlendirilmesi ve yerli hibrit anaçların geliştirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HATİCE ŞEYMA SARIBAŞ
Danışman: Ahmet Balkaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ülkemizde son yıllarda aşılı fide sektöründe hızlı ve önemli düzeylerde ilerlemeler sağlanmıştır. Ancak aşılı fide üretiminde kullanılan anaçların çeşit ıslahı konusunda yürütülen çok fazla ıslah programı bulunmamaktadır. Bu çalışmada, Gento Tohumculuk Tarım Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. tarafından daha önceden toplanmış olan yerel patlıcan genotipleri ve USDA Tohum Gen Bankasının patlıcan gen havuzu içerisinden seçmiş olduğumuz yabani (Solanum aethiopicum ve Solanum incanum) patlıcan genotipleri ile bunlardan elde edilen türler arası melez genotiplerinin patlıcana anaç potansiyellikleri belirlenmiştir. Gen havuzundaki bu kaynakların, Fusarium oxysporum f. sp. melongenae'ya, Verticillium dahliae'ya ve Meloidogyne incognita ırk 2'ye dayanıklılık durumları tespit edilmiştir. Çalışmalarda, mevcut genotiplerin ve elde edilen türler arası melezlerin farklı sıcaklıklardaki çimlenme ve çıkış performansları da incelenmiştir. Ayrıca anaçların kök anatomileri WinRhizo kök analiz görüntüleme cihazı ile incelenerek kök yapıları ve köklenme düzeyleri saptanmıştır. Yapılan değerlendirmeler sonucunda, hastalık ve zararlılara dayanıklılık yönünden öne çıkan ve köklenme potansiyeli iyi olan türler arası S. melongena X S. aethiopicum kombinasyonları belirlenmiştir. Bu genotiplerin anaçlık değerlerini belirlemek amacıyla anaç adayları piyasada yaygın olarak yetiştirilen ve agronomik özellikleri iyi olan Karabey F1 çeşidi ile aşılanmıştır. Aşı sonrası anaç-kalem uyuşum oranları %90'nın üzerinde belirlenmiştir. Aşılanmış bitkiler saksılara dikilerek, çiçeklenme aşamasına kadar yetiştirilmiş ve anaçların vejetatif büyüme üzerine etkileri ayrıntılı olarak ortaya konulmuştur. Bu çalışmanın son aşamasında seçilen sekiz hibrit patlıcan anaç adayının hem açıkta (Samsun) ve hem de örtüaltında (Antalya) verim ve kalite yönünden performansları belirlenmiştir. Tüm parametreler birlikte değerlendirildiğinde; RS-6 (FS12 X SA14) ve RS-8 (FS12 X SA17-2) anaçlarının anaçlık performanslarının ticari anaçlardan ve diğer patlıcan anaç adaylarından daha üstün ve ümitvar oldukları saptanmıştır. Bu çalışma ile ilk yerli patlıcan anaçları geliştirilmiştir. Bunların fideliklerde kullanımının artması ülke ekonomisi açısından büyük bir katma değer sağlayacaktır.