Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Parazitoloji (Veteriner) Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖYKÜ BARILI
Danışman: Şinasi Umur
Özet:
Kemiriciler (Rodentia), dünyada bilinen 6400 tür memelinin yaklaşık %40’ını (2552 tür) içeren bir takımdır. Türkiye’de kaydedilmiş 172 tür memelinin 65 tanesi kemiricilere (Rodentia) aittir. Bu çalışmanın konusu olan ve tarla faresi olarak isimlendirilen kemiriciler koloniler halinde yaşar ve sınırlı bir habitat içerisinde hayatlarını devam ettirir. Microtuslar birçok parazit türüne ev sahipliği yaparlar ve bu parazit türlerinin çoğunluğu sindirim sisteminde bulunan helmintler olup bu helmintlerin bazıları da zoonoz karaktere sahiptir, dolayısıyla insan sağlığı için risk oluşturmaktadır.
Yabanıl hayatta yaşayan kemiricilerin helmintlerinin belirlenmesine yönelik dünyada çeşitli çalışmalar bulunmakla birlikte, Türkiye'de konu ile ilgili veriler oldukça kısıtlıdır. Yapılan bu çalışmalarda ise farklı kemirgen türlerin incelenmediği veya lokal olarak tek bir alanda çalışma yapıldığı görülmektedir.
Yabanıl hayatta kemirici habitatında bulunan helmintlerin bilinmesi, hem laboratuvar hayvanı olarak yetiştirilen kemiricilerde bulunan helmintler ile ilişkisinin daha iyi anlaşılması, hem de zoonoz türlerin belirlenerek insan sağlığı açısından tehdit oluşturabilecek türlerin tespit edilmesi açısından önem arz etmektedir.
Tez çalışması kapsamında 370 kemirici tarla faresinin (Microtus sp.) sindirim sistemleri helmintolojik yönden incelenmiştir. Helmintolojik inceleme sonucunda 286 örnek pozitif (%77.29) bulunurken, 84 örnekte ise parazite rastlanmamıştır. Teşhis edilen parazitler Dicrocoelium dendriticum, Tetraserialis tscherbakovi, Arostrilepis horrida, Hymenolepis diminuta, Anoplocephala dentata, Paranoplocephala omplodes, Aspiculuris tetraptera, Syphacia sp., Syphacia obvelata, S. nigeriana, Heligmosomum costellatum, Eucoleus sp., Trichuris sp. ve Moniliformis moniliformis olmuştur. Morfolojik olarak tür bazında teşhis edilemeyen ya da şüphelenilen örnekler moleküler olarak da incelenmiştir.
Bu çalışma ile Türkiye’de ilk defa Microtus türlerinden Dicrocoelium dendriticum, Tetraserialis tscherbakovi, Anoplocephala dentata, Paranoplocephala omplodes, Syphacia nigeriana, Trichuris sp. ve Moniliformis moniliformis tespit edilmiştir. Ayrıca Türkiye’de ilk defa Microtus türlerinden tespit edilen Tetraserialis tscherbakovi, Anoplocephala dentata, Paranoplocephala omplodes, Syphacia sp., Syphacia obvelata, S. nigeriana, Heligmosomum costellatum, Eucoleus sp. ve Trichuris sp.’nin gen sekansları yapılarak GenBank da kayıt altına alınmıştır.