Ege dünyası Erken Demir Çağ mimarisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Arkeoloji Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: VOLKAN KAYTMAZ

Danışman: Akın Temür

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

M.Ö. 1200'lerin Akdeniz dünyasında, deniz kavimleri göçü olarak adlandırılan bir göç dalgası yaşanmış olup, günümüzde hala bu göç dalgasının neden ve nasıl gerçekleştiği bilinmemektedir. Genel olarak Doğu Avrupa'da meydana geldiği düşünülen bu göçlerin, ekonomik ve nüfus artışından meydana geldiği iddia edilmekle birlikte dönem, Myken uygarlığının yıkılışından sonra gerçekleşen, kültürel boşluk dönemi olarak da algılanmaktadır. Ancak son yıllarda ortaya çıkarılan arkeolojik buluntular sayesinde, Myken uygarlığının sonrasında kendine has özellikleri bulunan bir dönem olduğu anlaşılmaktadır. Bu dönem içerisinde üç ana plan tipi bulunmaktadır. Bunlar oval, dikdörtgen ve apsidal planlardır. Az sayıda ele geçirilen oval ve apsidal yapıların, Erken Demir Çağ'ının bir değişimi olarak Ege dünyasında göze çarpmaktadır. Dörtgen yapılar ise Erken Demir Çağ için popüler olarak karşımıza çıkmaktadır. Konu ile ilgili olarak Erken Demir Çağ ile ilgili olarak, arkeolojik olarak önemli verilerin ele geçirildiği yerleşimler seçilmiştir. Kıta Yunanistan'da incelediğimiz Erken Demir Çağ yapılarının kullanımları açısından planlarını karşılaştırmak olanaksız görülmektedir. Bunun nedeni, oval ve apsidal planlarda ele geçirilen arkeolojik buluntuların, dikdörtgen planlı yapılarda bulunan örneklerden farklı olmamasından kaynaklanmaktadır. Batı Anadolu yerleşmeleri, Kıta Yunanistan yerleşmelerinden çok farklı olmadığı görülmektedir. Buna ek olarak Ege dünyasının genelinde ortaya çıkartılan yapıların boyutları kullanım amaçları ile aynı amaç doğrultusunda yapıldığı, heroon ya da tapınak yapılarının kasıtlı olarak büyük yapıldıkları saptanmıştır. Yapıların oda sayıları arttıkça kullanım amaçları da sosyal tabakadan, elit tabakaya doğru bir hat çizmektedir. Aynı zamanda yapıların boyutları da arttıkça yapılar konut mimarisinden tapınak ve heroon yapılarına doğru değiştiği gözlenmektedir.