Samsun yöresinden toplanan çiğ süt örneklerinde bazı pestisid kalıntılarının araştırılması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Farmakolojİ-Toksikoloji (veteriner) Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2008

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DİLEK GÜVENÇ

Danışman: Abdurrahman Aksoy

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Pestisidlerin veteriner hekimliği, zirai mücadele ve halk sağlığı alanlarında yaygın olarak kullanılmaları çevrede birikmeleri ile sonuçlanabilmektedir. Bu bileşiklerin kalıntıları süt gibi besinlerde kolaylıkla birikmekte ve insan vücuduna gıda zinciri yoluyla girerek ciddi sağlık sorunlarına yol açmaktadır.Bu çalışma ile Samsun yöresinden elde edilen çiğ inek sütü örneklerinde bazı organik klorlu (OK) ve sentetik piretroid pestisidlerin kalıntı düzeylerinin belirlenmesi için çoklu kalıntı analiz yöntem uyarlaması yapmak, kalıntı miktarlarının bölgesel dağılımının belirlenmesi ve tespit edilen kalıntıların insan sağlığı açısından muhtemel tehlikelerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada Samsun yöresinden toplanan 100 adet inek sütü örneği, dokuz adet OK ve beş adet sentetik piretroid pestisid yönünden analiz edilmiştir. Pestisid ekstraksiyonunda kriyojenik ekstraksiyon ve sonrasında temizleme için katı faz ekstraksiyon (SPE) işlemi uygulandı. Örneklerin analizi elektron yakalama detektörlü gaz kromatografi cihazı (GC-ECD) ile yapılıp, doğrulamaları ise gaz kromatografi-kütle spektrometresi (GC-MS) cihazında gerçekleştirildi. Ortalama geri kazanım değerleri OK pestisidler için % 33-81 ve sentetik piretroid pestisidler için % 60-136 bulundu. Bileşiklerin belirleme alt limitleri (LOD) aldrin için 5, HCB için 9, pp'-DDT için 69, pp'-DDE 21, op'-DDT için 46, op'-DDE için 82, gama-BHC için 34, alfa-BHC için 10, beta-BHC için 16, permetrin için 218, sipermetrin için 281, alfasipermetrin için 162 ve siflutrin için 276 ng/kg (ppt) olarak tespit edilmiştir. Hesaplama alt limit değeri (LOQ) aldrin için 17, HCB için 29, pp'-DDT için 229, pp'-DDE için 69, op'-DDT için 153, op'-DDE için 271, gama-BHC için 113, alfa-BHC için 34, beta-BHC için 52, permetrin için 719, sipermetrin için 926, alfasipermetrin için 535 ve siflutrin için 911 ng/kg olarak ölçüldü. Hesaplanan LOD ve LOQ değerlerinin Türk Gıda Kodeksinde belirtilen maksimum kalıntı limitlerinin (MRL) altında olduğu görüldü.İncelenen süt örneklerinin hiçbirinde aranan pestisidlerin kalıntısına rastlanmamıştır. Bununla birlikte, bu kirleticiler besin zinciri yoluyla aşırı miktarda birikime uğrayabileceğinden gıda, biyolojik ve çevresel örneklerde daha fazla sayıda analizin gerçekleştirlmesi risk değerlendirmesinin ortaya konması açısından gerekli olduğu sonucuna varılmıştır.Anahtar Kelimeler: Süt, çoklu kalıntı yöntemi, organik klorlu, sentetik piretroid, gaz kromatografi.