Öğretmen Adaylarının Yapay Zekâya İlişkin Görüşlerinin Etik Sorunlar ve Kaygı Düzeyleri Bağlamında İncelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YEŞİM TOPAL
Danışman: Şener Şentürk
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yapay zeka (YZ) teknolojilerindeki hızlı ilerlemler ve YZ'nin hayatımızın birçok alanına dahil olması, bireylerin bu teknolojilere yönelik etik algılarını ve kaygı düzeylerini anlamanın gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bu çalışmada; öğretmen adaylarının yapay zekaya ilişkin görüşlerini, etik sorunlar ve kaygı düzeyleri bağlamında incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama deseni kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi kolay ulaşılabilir örnekleme olarak tercih edilmiştir. Bu bağlamda araştırmanın örneklemini 918 eğitim fakültesi öğrencisi oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak; "Kişisel Bilgi Formu", "YZ Kaygı Ölçeği" ve bu araştırmada geliştirilen "YZ Etik Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada toplanan verilerin analizinde betimsel istatistiklerin dışında dağılımın normalliği nedeniyle t- testi ve ANOVA testleri kullanılmıştır. Araştırmanın genel amacına ilişkin yapılan analiz neticesinde YZ kaygı ölçeğinin "sosyoteknik körlük" alt boyutunun katılıyorum düzeyinde; "iş değiştirme" ve "YZ yapılandırması" alt boyutlarının kararsızım düzeyinde, "öğrenme" alt boyutunun ise katılmıyorum düzeyinde olduğu görülmektedir. YZ etik ölçeğinin "denetim ve şeffaflık", "insan hakları ve mahremiyet", "adalet ve sorumluluk" alt boyutlarının katılıyorum düzeyinde; "toplumsal ve psikolojik etki","küresel standartlar ve çevresel sürdürülebilirlik" alt boyutlarında ise kararsızım düzeyinde olduğu görülmektedir. Araştırmada cinsiyet, öğrenim durumu, sınıf düzeyi, bölüm, YZ kullanma durumu değişkenleri incelenmiştir. Araştırma sonucunda cinsiyet, öğrenim durumu, sınıf düzeyi ve YZ kullanma durumları değişkenlerine göre anlamlı fark bulunurken; bölüm değişkenine göre anlamlı bir fark bulunmamıştır.