Diyabet hastalarının ayak bakım davranışlarının ve ayak bakım öz etkililiğinin geliştirilmesinde sanal sınıf eğitimi ve sms destekli girişimlerin etkinliğinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Hemşirelik Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURAK ARSLAN
Danışman: Afitap Özdelikara
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırma diyabet hastalarında ayak bakım davranışı ve ayak bakım öz etkililiğinin geliştirilmesinde sanal sınıf eğitimi ve SMS destekli girişimlerin etkinliğinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu araştırma randomize kontrollü tek kör deneysel desenle tasarlanmıştır. Araştırma evrenini Ocak-Haziran 2023 tarihlerinde Hitit Üniversitesi Çorum Eğitim Araştırma Hastanesi Endokrinoloji ve Diyabet Hemşireliği birimine başvuran diyabet hastaları oluşturmuştur. Örneklemi ise araştırmaya dahil edilme kriterlerini taşıyan ve katılım hususunda gönüllü olan diyabet hastaları oluşturmuştur. Örneklem büyüklüğü GPower güç analizi ile belirlenmiş olup, 105 bireyin katılımı ile araştırma tamamlanmıştır. Araştırmada bir kontrol grubu; sanal sınıf eğitimi, SMS destekli sanal sınıf eğitimi ve SMS desteği olmak üzere üç deney grubu yer almıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Tanıtıcı Form ve Ayak Sağlığı Tanılama Formu, Diyabette Ayak Bakım Davranış Ölçeği ve Diyabette Ayak Bakım Öz Etkililik Ölçeği ile kullanılmıştır. Araştırmada ön test verileri toplandıktan sonra deney gruplarına yönelik iki aylık eğitim süreci (sanal sınıf eğitimi ve SMS gönderimleri) gerçekleştirilmiş, 3. ve 6. aylarda ara ve son test uygulanmıştır. Verilerin analizi IBM SPSS V23 programında Kruskal Wallis H testi, Dunn testi, Halton testi, Pearson Ki Kare testi ve Bonferroni Düzeltmeli Z testi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmada istatistiksel önem düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiş, araştırmanın yürütülebilmesi için etik kurul izni, kurum izni ve katılımcılardan onam alınmıştır. Bulgular: Araştırmada sanal sınıf eğitimi, SMS destekli sanal sınıf eğitimi ve SMS desteğinin diyabetli bireylerin ayak bakım davranışı ve öz etkililiği üzerine etkili olduğu belirlenmiştir (p<0,001). Deney gruplarının ayak bakım davranışı ara ve son test puanları arasında fark olduğu, farkın SMS destekli sanal sınıf grubundan kaynaklandığı saptanmıştır (p<0,001). Ayrıca deney gruplarının ayak bakım öz etkililiği ara ve son test puanları arasında fark olduğu, farkı sanal sınıf eğitimi ve SMS destekli sanal sınıf eğitimi gruplarının oluşturduğu tespit edilmiştir (p<0,001). Sonuç: Bu araştırmanın sonucunda, diyabette ayak bakım davranışının geliştirilmesinde SMS destekli sanal sınıf eğitiminin; ayak bakım öz etkililiğinin geliştirilmesinde sanal sınıf tabanlı eğitimlerin daha etkili girişimler olduğu belirlenmiştir.