Türk öyküsünde sıra dışı yöntemler (1950-1980)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZGE ASLAN
Danışman: Şeyma Büyükkavas Kuran
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türk öyküsünde modernizme mal edilen ve deneysel, yaratıcı ya da sıra dışı olarak nitelendirilen anlatım yöntemlerinin edebî kuram ve sanat akımları ile ortaya çıktığı düşünülür. Yazında yaratıcılık çabaları ise deneysel, sıra dışı ve avangart olarak değerlendirilir. "Edebi kuram ve sanat akımlarına atfedilen anlatım yöntemleri yeni, sıra dışı ya da deneysel midir?" sorusuna cevaplar arandığında edebî türlerdeki ilk örneklerde dahi yaratıcılık çabalarına ait farklı kategorilerde birçok örnek bulunduğu görülecektir. Yaratıcı yazarlık faaliyetlerine ilgi her geçen gün artarken deneysel edebiyata ait edebî ürünler de önem kazanmıştır. Anlatım tekniklerinde sıra dışı kullanımlar ortaya çıkmış, öte yandan deneysel edebiyatın kuramsal çerçevesi ve neye karşılık geldiği gibi yeni problemler oluşmuştur. Çalışmamız edebî tür olarak hikâyeninin, öyküye dönüşümü sırasında geçirdiği değişikliklere dikkat çekerken, "Anlatım yöntemlerindeki yenilik arayışları ile hikâyeden öyküye evrilen Türk öyküsünde deneysellik var mıdır, yok mudur? sorusu üzerinden yola çıkılarak temellendirilmiştir. Çalışmada tarihsel bağlamda ilk girişimlere değinilmiş, edebî tür olarak öykünün yeni imkânlarla buluştuğu deneysellik süreci değerlendirilmiştir. Bu bağlamda öyküde yaratıcı girişimlerin yoğunluk kazandığı, 50 Kuşağı öykücülerinin ilk çalışmalarının yayımlanmaya başladığı yıllar çalışmamızın başlangıç noktası olarak belirlenmiştir. Çalışmanın kapsam genişliği; 1950 ve 1980 yılları ile sınırlandırılmış, çalışmanın sonunda 1980 sonrası deneysel öykü çalışmalarına da değinilmiştir. Çalışmanın amacı öyküdeki ilk yaratıcılık girişimlerinin deneysel olarak değerlendirilip değerlendirilmeyeceğine, Türk öyküsünde ve 50 Kuşağı'nda deneysellik var mıdır yok mudur sorularına cevaplar aramak, deneyselliğin tarihsel ve kuramsal arka planı aydınlatılarak Avrupa ve Türk edebiyatındaki deneysel çalışmaları karşılaştırmaktır.