Evde Yaşlanmak mı Kurumda Yaşlanmak mı? Bakım Hizmeti Alan Yaşlıların Algı ve Deneyimleri: Samsun Örneği

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Sosyoloji Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EZGİNUR ÖRNEK

Danışman: İlyas Sucu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Günümüzde dünyada yaşlı nüfus oranı hızla artmaktadır. Hızla yaşlanan dünya nüfusuyla birlikte yaşlılık önemli bir olgu halini almıştır. Gelecekte de nüfus tahminlerine göre yaşlı nüfus sayısının artmaya devam edeceği ön görülmekte ve yaşlılık sürecine ilişkin ilgili literatür de bu artışa paralel bir şekilde gelişmektedir. Nüfusun hızla yaşlanması, kronik hastalıkların artışı ve yaşam süresinin uzaması; beraberinde bakım hizmetlerine olan talebi arttırmış ve bakım kurumlarına olan ihtiyacı ortaya çıkarmıştır. Bu araştırmada da yaşlı bireylerin bakım deneyimleri konu edinilmiştir. Bu bağlamda araştırmada evde ve kurumda bakım hizmeti alan yaşlı bireylerin; hem aldıkları bakım hizmetini mahremiyet, bağımsızlık, yaş ayrımcılığı ve sosyal aktivite başlıklarında nasıl deneyimlediklerine odaklanılmıştır hem de yaşlı bireylerin sosyo-kültürel sermaye farklılaşması dikkate alınarak, yaşlılığı deneyimlemelerinde nelerin farklılaştığı anlaşılmaya çalışılmıştır. Araştırma nitel araştırma yöntemiyle yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu, Samsun Büyükşehir Belediyesi'nden evde bakım hizmeti alan 15 ve Atakum Huzurevi, Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi ile Samsun Huzurevi ve Yaşlı Bakım Rehabilitasyon Merkezi'nde bakım hizmeti alan 15 olmak üzere, ciddi bir sağlık engeli bulunmayan, alzheimer ve demans tanısı konulmayan, 65 yaş ve üstü toplam 30 gönüllü katılımcı oluşturmuştur. Araştırmada veriler derinlemesine görüşme tekniği ile elde edilmiştir. Bu görüşmelerden elde edilen verileri analiz etmek için betimsel ve sistematik analizden yararlanılmıştır. Elde edilen veriler temalaştırılarak yorumlanmıştır. Araştırmada, evde bakım hizmeti alan yaşlı bireylerin huzurevinde bakım hizmeti alan yaşlı bireylere kıyasla daha bağımsız olduğu tespit edilmiştir. Yaşlı bireylerin yaşlılık algıları ve bakım deneyimlerinin şekillenmesinde sosyal, ekonomik ve simgesel sermayelerinin belirleyici olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Kültürel sermayeye dair ise bir farklılık izlenememiştir. Araştırmanın bir diğer sonucu, sosyal ve ekonomik sermayelerin bakım deneyimlerinde farklılık yaratan temalarının yalnızca yaşlı ve yaşlılık, yaşlı yalnızlığı ve yaşlı bağımsızlığı olduğudur. Yaşlı mahremiyeti ve ageism temalarında ise sosyo-kültürel sermayelere bağlı olarak bir farklılaşma izlenememiştir.