Özel gereksinimli sporcuların dikkat performanslarının incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİ İHSAN ÇEBİ
Danışman: Bade Yamak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı özel gereksinimli sporcuların dikkat performanslarının demografik ve bireysel değişkenler açısından karşılaştırılmasıdır. Dikkat, motor beceriler ve performans üzerinde doğrudan etkisi olan temel bir bilişsel işlevdir. Özel gereksinimli bireylerde bu işlevin nasıl değiştiğin araştırılması önem arz etmektedir. Dolayısıyla bu konunun derinlemesine incelenmesi gerekmektedir. Betimsel tarama modeli temelinde yapılandırılan çalışmada, kişisel bilgi formu ile D2 Dikkat Testi kullanılmıştır. Araştırma grubu, özel gereksinimli spor kulüplerine devam eden ve aktif olarak spor yapan 120 sporcudan (rastgele örneklem) oluşmaktadır. Demografik değişkenlerle dikkat performansı arasında farklılık olup olmadığını belirlemek amacıyla ikili karşılaştırmalarda Bağımsız Örneklem T-Testi, üç ve daha fazla gruba sahip değişkenlerde ise Tek Yönlü Varyans Analizi (One-Way ANOVA) uygulanmıştır. Anlamlı fark tespit edilen değişkenlerde farklılığın kaynağını belirlemek için Post-Hoc testi yapılmıştır. Dikkat performansının çok boyutlu ve karmaşık bir yapıya sahip olduğunu göstermiştir. Cinsiyet, yaş, boy ve vücut ağırlığı değişkenlerinin dikkat üzerinde anlamlı etkileri saptanmamıştır. Lisanslı olma durumu, engel türü ve dominant el değişkenlerinde anlamlı farklılık bulunmuştur. Lisanslı sporcuların dikkat hatalarının daha düşük olduğu; görme ve işitme engelli bireylerin dikkat süreçlerinin bedensel engellilerden farklılaştığı; sol elini kullanan bireylerin ise belirli dikkat bileşenlerinde avantaj sağladığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, özel gereksinimli bireyler için dikkat geliştirme programlarının bireysel farklılıklar dikkate alınarak oluşturulması gerekmektedir.