Trabzon Eyaleti'nde Devlet-Postnişîn ilişkileri (1789-1838)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tarih Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2014

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ALİ EMRE İŞLEK

Danışman: Mehmet Yavuz Erler

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Osmanlı sosyal ve ekonomik yapısında önemli bir yere sahip olan tarikatlar ve mensupları ile ilgili olarak 19.yüzyıl başlarında bazı düzenlemeler gerçekleştirilmiştir. Bu düzenlemelerin planlanması, altyapısının oluşturulması ve tatbik edilmesinde Osmanlı yönetimi belli bir program dahilinde hareket etmiştir. Uygulamaya konulan bu düzenlemelerin tatbikine İstanbul ve çevresindeki tekke ve zaviyeler ve bunların mensupları ile başlanmıştır. Bu düzenlemelerin, Anadolu'daki önemli eyaletlerden birisi durumunda bulunan Trabzondaki tasavvuf hayatı üzerinde de etkileri olmuştur. Bununla birlikte, söz konusu düzenlemeler Trabzon Eyaleti'nde, yalnızca tekke-zaviye vakıflarının Evkâf-ı Hümâyûn Nezâreti vasıtasıyla denetim altına alınması ve tekke-zaviyelerin postnişînlik ve tevliyet görevlerine yapılan müdahalelerin önlenmesi hususlarında başarılı olunmasına katkı sağlamıştır. Kapatılan Bektaşi tekke ve zaviyeleri ve bunların mensupları ile ilgili olarak Anadolu ve Balkanlardaki birçok önemli eyalette gerçekleştirilen soruşturmalardan Trabzon Eyaleti dahilindeki şehir ve kasabalardaki tekke ve zaviyeler ise fazla etkilenmemiştir. Anahtar Sözcükler: Tarikat, Trabzon, Tekke, Zaviye, Postnişîn.