Çocuğun tedaviyi ret hakkı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Sağlık Hukuku Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KEVSER AYCAN YILDIZ İNCESÖZ
Danışman: Zeynep Özcan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çocuk üzerinde uygulanan tıbbi müdahalelerde rıza hususu, çocukların ehliyetleri, ebeveynlerin çocuk üzerindeki hakları ve rızanın kişiye sıkı sıkıya bağlı hak niteliği gibi nedenlerle tartışılagelmiştir. Hukuken onsekiz yaş, yetişkinlik ile çocukluk arasındaki sınırı oluşturmakla birlikte, çocukluk da kendi içerisinde dönemlere ayrılmaktadır. Özellikle çocukluğun son dönemlerindeki ayırtım gücüne sahip çocukların ehliyetleri ve tıbbi müdahalelere ilişkin konumuna dair farklı görüşler mevcuttur. Çocuğun tıbbi müdahaleye rıza verme hakkı, rıza verme ehliyetinin tespiti, ebeveynin bu durumdaki rolü; oldukça karmaşık, tespiti zor ve hem hukuki hem de etik yönüyle tartışmalı hususlardır. Çocuğun tedaviye rıza verme hakkına dair doktrinde farklı görüşler mevcut olmakla birlikte, bu konunun tedaviyi ret hakkı temelinde değerlendirilmesi ne yazık ki pek fazla ele alınan bir konu değildir. Oysaki çocuğun tedaviyi reddetme hakkı, özellikle ayırtım gücüne sahip çocuklar açısından oldukça önemlidir. Ayırtım gücü bulunan çocukların iradesinin ikinci plana atılması ile iradesi hilafına, yani zorla tıbbi müdahalelere maruz kalmaları, insan onuru ve tıbbi müdahalenin hukuka uygunluğu bağlamında şaibeler yaratabilir. Bu tezin amacı, çocuk üzerinde yapılan tıbbi müdahalelerde tedaviyi ret iradesinin hukuki yönden anlam ve sonuçlarının tespiti, çocuk hastaların tedaviyi ret hakkı olup olmadığının, bu hakkın hangi durumlarda ve ne şekilde kullanılabileceğinin belirlenmesidir. Çocuğun tedaviyi ret hakkının incelendiği bu tez, üç bölüm halinde sunulmuştur. İlk bölümde çalışmamızın temelini oluşturan tıbbi müdahale ve çocuk kavramları incelenmiş, ikinci bölümde ise çocuk üzerinde yapılan tıbbi müdahalelerde tedavi sözleşmesinin hukuki niteliği ve çocuğun rızası üzerinde mercek altına alınmıştır. Tezin üçüncü bölümünde ise, çocuğun tedaviyi ret hakkının aydınlatılması adına öncelikle tedaviyi ret hakkının hukuki dayanakları ve kullanımı üzerinde durulmuş, neticede çocuk üzerinde yapılan tıbbi müdahalelerde tedaviyi ret iradesi ebeveyn ve çocuk açısından ayrı ayrı irdelenmiştir. Tez çalışması dahilinde yapılan tüm araştırmalar ve elde edilen bulgular göstermektedir ki, çocuk üzerinde yapılan tıbbi müdahalelerde çocuğun tedaviyi ret iradesi, çocuğun özerkliği ile katılım hakları çerçevesinde ele alınması gereken ve çocuğun üstün yararından bağımsız bir şekilde değerlendirilmesi mümkün olmayan bir husustur.