İslami modernizm geleneğinde ahlak anlayışı


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Kamu Yönetimi Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SEFA MERTEK

Danışman: Nuray Keskin

Özet:

İnsanlar, çoğunlukla toplum halinde yaşamayı tercih ettiklerinden dolayı devamlı birbirleriyle ilişki halindedirler. Bu toplumsal yapı içerisinde insanın benimsediği davranışlar, ahlakı meydana getirmektedir. Teolojik açıdan düşünülecek olursa dinler de insanlara birtakım ahlaki fonksiyonlar tanımlamaktadır. İslam dini de insanın ahlaklı bir yaşam sürmesini istemektedir. Ancak günümüzdeki Müslüman ülke ve toplumların ahlak konusundaki durumuna bakıldığında toplumda ahlakın hayati bir rolünün olup olmadığı şüphelidir. Bu yüzden İslami bir ahlak teorisinin mümkün olup olmadığı sorusu akla gelmektedir. Bu soruya verilecek cevap, İslam'ı yorumlama metoduna göre değişiklik göstermektedir. Bu çalışma, İslami bir ahlak teorisinin mümkün olup olmadığı sorusuna odaklanmaktadır. İslami modernizm geleneğinin İslam'ı yorumlama yöntemi ahlak temelli olduğundan modernist geleneğin ahlak felsefesi ele alınarak sorunun cevabı araştırılmıştır. Birinci bölümde, İslami bir ahlak teorisi çizmeden önce İslam'ı yorumlama metodumuzun bu teoriyi etkilediğini göstermek için radikal ve modernist geleneğin İslam'a bakışlarına değinilmiştir. Bunlarla birlikte modernitenin ortaya çıkması sonucu ihya ve reform hareketlerinin iki gelenek üzerindeki etkisi de ele alınmıştır. İkinci bölümde, ahlak kavramına odaklanılmış ve ahlakın Batı, Doğu ve Uzak Doğu toplumlarındaki tarihsel serüveni ele alınmıştır. Böylece ahlak kavramının geçmişte nasıl ele alındığı ve günümüzde nasıl ele alınabileceği gösterilmek istenmiştir. Üçüncü bölümde, İslami modernizm geleneğinin ahlak felsefesi incelenmiştir ve araştırma sorusuna yanıt aranmıştır. Ayrıca bu bölümde çalışma bir adım daha derinleştirilerek modernist geleneğin çizmiş olduğu ahlak felsefesi ile doğal hukuk arasındaki ilişki irdelenmiştir. Sonuç olarak, İslami bir ahlak teorisinin mümkün olduğu ve modernist geleneğin ahlak felsefesinin buna bir örnek oluşturduğu sonucuna varılmıştır. Buna ek olarak modernist geleneğin ahlak felsefesinin bir doğal hukuk teorisi olduğu ileri sürülmüştür. Anahtar Sözcükler: İslami Modernizm, Vahhabilik, Ahlak, Doğal Hak, Doğal Hukuk.