Kırmızı baş lahanada (Brassica oleraceae L. var. capitata subvar. rubra) anter kültürü yoluyla saf hatların eldesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ASLIHAN ÇİLİNGİR

Danışman: Ahmet Balkaya

Özet:

Ülkemizde kırmızı baş lahana yetiştiriciliğinde kullanılan hibrit çeşitlerin tümü, yurt dışından ithal edilmektedir. Türkiye'de yerli hibrit kırmızı baş lahana çeşit ıslahına yönelik çalışmalara yeni başlanmıştır. Bu sebze türünde hibrit çeşit ıslahında, kısa sürede homozigot saf hatların elde edilmesinde biyoteknolojik yöntemlerin kullanımı büyük bir önem taşımaktadır. Bu çalışmada bazı kırmızı baş lahana genotiplerinde anter kültürü yoluyla homozigot saf hatların elde edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, kırmızı baş lahana çeşitlerinde çiçeklenme döneminde tek çekirdekli mikrosporları içeren tomurcuklar (2-3 mm) toplanmış; 2,4-D, NAA, Glutamine, Serine, Gümüş Nitrat, IAA, BAP ve farklı sakkaroz konsantrasyonlarını içeren MS ve B5 ortamlarına aktarılmıştır. Çalışma sonucunda; kullanılan kültür ortamı, sakkaroz konsantrasyonu ve genotipin, androgenesis üzerine önemli düzeyde etkili olduğu belirlenmiştir. Zencibaş çeşidinde, 30g/l sakkaroz içeren MS ortamında en iyi embriyogenesis ve bitkicik eldesi sağlanmıştır. Integro F1, Cabellero F1, Bt Sivri çeşitlerinde ise anter kültürü tekniği başarılı olmamıştır. Bu çalışma ile kırmızı baş lahana çeşit ıslahı programında anter kültürü tekniğinin pratikte kullanımı yönünden bir başlangıç adımı atılmıştır. Gelecekte, anter kültüründe rejenerasyon yeteneği yüksek olan protokollerin oluşturulması ve farklı kırmızı baş lahana genotiplerinin anter kültürüne yatkınlık durumlarının belirlenmesi ile homozigot saf hatların geliştirilmesi hedeflenmektedir.