HEMŞİRELİK ÖĞRENCİLERİNİN STİGMATİZASYON ALGILARININ BELİRLENMESİ BİR ÖLÇEK GELİŞTİRME ÇALIŞMASI
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Ebelik Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLŞAH KAYA
Danışman: Zeliha Koç
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Metodolojik ve tanımlayıcı olarak planlanan bu araştırmanın amacı ''Hemşirelik Öğrencilerinin Stigmatizasyon Algılarını Belirleme Ölçeği''ni geliştirmek ve hemşirelik öğrencilerinin stigmatizasyon algılarını etkileyen faktörleri belirlemektir. Materyal ve Metot: Araştırma 27/11/2020-03/11/2022 tarihleri arasında bir üniversitenin Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü'nde yürütüldü. Bu araştırma iki aşamada gerçekleştirildi. Nitel araştırma tasarımının kullanıldığı birinci aşamada 24 hemşirelik öğrencisi ile odak grup görüşmeleri yapıldı. Hemşirelik öğrencileri ile yapılan görüşmelerden yararlanarak, bu konudaki literatür taranarak ölçek madde havuzu oluşturuldu. Nicel araştırma tasarımının kullanıldığı ikinci aşamada ölçek geliştirme adımları doğrultusunda 403 öğrenciye "Hemşirelik Öğrencilerinin Stigmatizasyon Algılarını Belirleme Ölçeği Taslağı"nın geçerlik ve güvenirlik analizleri uygulandı. Nicel verilerin analizinde SPSS 28 ve IBM SPSS Amos 21.0 programlarından, nitel verilerin analizinde MAXQDA 22 programından yararlanıldı. Bulgular:Beşli likert tipi hazırlanan ve 50 maddede oluşan "Hemşirelik Öğrencilerinin Stigmatizasyon Algılarını Belirleme Ölçeği Taslağı" kapsam geçerliliğini değerlendirmek amacıyla uzman görüşüne sunuldu. Uzman görüşü sonrasında taslak ölçeğin Kapsam Geçerlik İndeksi 0,89 olarak belirlendi. Açıklayıcı faktör analizi sonucunda bazı maddeler yapı dışına çıkartıldı. Hemşirelik Öğrencilerinin Stigmatizasyon Algılarını Belirleme Ölçeği, doğrulayıcı faktör analizi sonrasında 19 madde ve 5 alt boyuttan (algı, stigmatizasyon, öğrenci perspektifi, potansiyel risk grupları ve eğilimsel faktörler) oluşan son halini aldı. Doğrulayıcı faktör analizinde ölçeğin uyum iyiliği değerleri χ²/sd: 2,957; GFI: 0,902; AGFI: 0,869; IFI:0,906; TLI:0,937; CFI: 0,905; RMSEA:0,070; SRMR:0,063 olarak belirlendi. Ölçeğin zamana karşı güvenirliği test-tekrar test yöntemiyle değerlendirilerek yanıtlar arası uyumun çok iyi olduğu saptandı (ICC: 0,980; p<0,001). Ölçeğin Cronbach Alfa güvenirlik katsayısının 0,824 olduğu ve ölçek alt boyutlarının Cronbach Alfa güvenirlik katsayısının 0,681 ile 0,753 arasında değiştiği belirlendi. Nitel verilerin analizi sonucunda; stigmatizasyon kavramının bilinirliği, stigmatizasyon nedenleri, stigmatizasyon algısını etkileyen faktörler, sağlık çalışanları ve stigmatizasyon, stigmatizasyonun hasta üzerine etkileri, stigmatizasyon ve hemşirelik etiği ilişkisi, stigmatizasyonu önlemeye yönelik görüşler olmak üzere yedi tema belirlendi. Sonuç: Bu çalışmada Hemşirelik Öğrencilerinin Stigmatizasyon Algılarını Belirleme Ölçeği 'nin (HÖSABÖ) geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu belirlendi. Anahtar Sözcükler: Hemşirelik öğrencisi; Ölçek Geliştirme, Stigmatizasyon; Stigmatizasyon algısı