Multiple skleroz'da uygulanan müzik dinletme ve progresif gevşeme egzersizinin yorgunluk ve uyku üzerine etkisi: Randomize kontrollü çalışma

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Hemşirelik Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AHSEN TAŞTAN GÜRKAN

Danışman: Afitap Özdelikara

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu araştırma, Multiple Skleroz'da müzik dinletme ve progresif gevşeme egzersizinin yorgunluk ve uyku üzerine etkilerini ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Metot: Bu araştırma, randomize kontrollü deneysel araştırma olarak üç gruplu (müzik, progresif gevşeme egzersizi ve kontrol grubu) üç ölçümlü desende planlanmıştır. Araştırma, Mayıs 2021-Temmuz 2024 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir.Veriler Ağustos 2023-Nisan 2024 tarihlerinde toplanmıştır. Örneklemi MS tanısına sahip, dahil edilme kriterlerini sağlayan 30 birey oluşturmaktadır. Veriler Tanıtıcı Bilgi Formu, Yorgunluk Şiddet Ölçeği, Yorgunluk Etki Ölçeği, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi ve giyilebilir teknoloji olarak akıllı bileklik ile alınmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı analizlerin yanı sıra Genelleştirilmiş Lineer Modeller ile grup zaman etkileşimleri bakılarak çoklu karşılaştırmalar yapılmıştır. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalamalarının 41,10 olduğu, çoğunluğu %66,7 oranı ile kadınların oluşturduğu, katılımcıların %83,3'ünün evli, %80'inin üniversite mezunu olduğu, %50'sinin serbest mesleğe sahip olduğu belirlenmiştir. Katılımcılardan %93,3'ü aylık gelirini "gelir gidere denk" şeklinde belirtmiştir. Ayrıca katılımcıların hastalık süresinin %63,3 oranında 8 yılın üzerinde olduğu belirlenmiştir. Progresif gevşeme egzersizi ve müzik dinletmenin yorgunluk şiddetini ve yorgunluğun etki skorunu düşürdüğü saptanmıştır (p<0,05). Gruplara göre ölçümlere bakıldığında; yorgunluk şiddetinin %77 oranında müdahalelerden etkilendiği görülmektedir. Yine gruplara göre ölçümlere bakıldığında; müdahalelerin Yorgunluk Etki Ölçeği toplam puanı üzerine %59 oranında etkisi olduğu belirlenmiştir. Uykuya bakıldığında; çoklu karşılaştırmalarda bir fark olmamasına rağmen grup zaman etkileşimi anlamlı bulunmuş olup Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi toplam puanının %65 oranında müdahalelerden etkilendiği saptanmıştır. Akıllı bileklik verilerinde çoklu karşılaştırmalarda bir fark olmamasına rağmen grup zaman etkileşimi anlamlı bulunmuş olup uyku skorunun yaklaşık %65 oranında etkilendiği belirlenmiştir. Sonuç: Gerçekleştirilen müdahalelerin progresif gevşeme egzersizi ve müzik grubunda uyku kalitesini iyileştirdiği, hastaların yorgunluk şiddeti ile bilişsel, fiziksel ve sosyal yorgunluklarını düşürdüğü görülmektedir. Dolayısıyla nonfarmakolojik müdahale olarak kullanılması önerilmektedir.