Hurûfîliğin Anadolu'da yayılması sürecinde Abdülmecid Firişteoğlu
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE AKYÜZ
Danışman: Harun Yıldız
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hurûfîlik, XIV. yüzyılın İran kültür coğrafyasında tasavvuf sınırlarını aşarak ortaya çıkmış ve aşırı bâtınî yorumlarıyla dikkat çekmiş bir harekettir. Hurûfîliğin kurucusu Fazlullah Hurûfî, tüm felsefesini harflerin üzerine kurmuştur. O'nun düşünceleri, yaşadığı coğrafyada çok hoş karşılanmamış, zindanlara, kovuşturmalara ve ölüme dahi götüren oldukça sert tepkilerle karşılaşmasına sebep olmuştur. Gördükleri baskı ve zulümlere rağmen düşüncelerinden vazgeçmeyen Hurûfî takipçiler, Hurûfîliğin Anadolu ve Balkanlar gibi farklı bölgelere yayılmasını sağlamışlardır. Anadolu Hurûfîliğinde Aliyyü'l-A'la, Nesîmî ve Abdülmecid Firişteoğlu gibi kilit isimler rol oynamıştır. Özellikle Firişteoğlu'nun yapmış olduğu Türkçe çeviriler dikkat çekmektedir. Anadolu'da varlığını devam ettirmeye çalışan Hurûfîlik, zamanla kendine has yapısını koruyamayıp, Bektaşîlik gibi farklı tasavvufi akımların içerisine nüfuz etmiş ve bir süre daha varlığını sürdürmüştür. Çalışmamız giriş ve iki ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın önemi, amacı, araştırmada kullanılan metot ve kaynaklar ele alınıp, Hurûfîlik ve harf tasavvuru üzerinde durulmuştur. Birinci bölümde Hurûfîliğin doğuşu, tarihsel gelişimi ve ortaya koyduğu görüşler ele alınırken Fazlullah Hurûfî'nin hayatı ve eserlerine de yer verilmiştir. İkinci bölümde ise araştırmamızın ana konusu olan Hurûfîliğin Anadolu'da yayılmasına odaklanılmıştır. Bu bağlamda, Hurûfîliğin Fazlullah Hurûfî'den sonraki gelişme süreci ve Anadolu'da yayılması ele alınırken Anadolu'da etkili olan isimler ve özellikle Firişteoğlu değerlendirilmiştir.