Robin George Collingwood'da tarihsel bilginin temellendirilmesi sorunu
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Felsefe Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EDA UYAR
Danışman: Hasan Aydın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, ünlü tarih felsefecisi Collingwood'a göre, "tarihsel bilgiye nasıl erişilir?", "tarihsel bilgiye erişirken, tarihçi hangi yöntemleri kullanır?", "tarihçinin kullandığı yöntemler ile diğer bilimlerin kullandığı yöntemler arasında benzerlikler ve farklılıklar nelerdir?" gibi sorulara bir yanıt bulmayı; bu sorulardan hareketle Collingwood'un tarihsel bilgiyi nasıl temellendirdiğini göstermeyi hedefler. Her şeyden önce Collingwood, tarihin özel statüsü olan bir bilim olduğunu iddia eder. Bu iddiasını temellendirirken, hem tarihin yöntemi ile geleneksel bilimlerin yöntemleri arasındaki farkları vurgulamaya, hem de tarihin bir bilim olarak diğer bilimlerle olan ortak özelliklerine değinir. Ona göre, tüm bilimlerin ortak bir özelliği olan çıkarımsal kanıtlar tarihte de kullanılır. Ancak tarihçi, araştırma konusu olarak geçmişi ele aldığından, araştırma yöntemlerinin de diğer bilimlerden farklı olması gerekir. Çünkü bilimlerde kullanılan klasik araştırma yöntemleri olan tümevarım ve tümdengelim, tarihsel bilgilerin araştırılmasında doğrudan işe yaramamaktadır. Bu yüzden tarih bilgisinin elde edilmesi için yeniden canlandırma yöntemi ile tarihin bir bilim olarak kendine özgü tarihsel yöntemi kullanılmalıdır. Böylece, Collingwood'a göre, tarih bilgisi, araştırma alanına ve yöntemine göre, farklı bir bilim türünün ürünü haline gelir. Collingwood'da tarihsel bilginin temellendirilmesini sorununu temel alan bu tez, giriş ve sonuç hariç, iki ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, Collingwood'un tarih düşüncesinin ana yapısı ve temel kavramları ele alınmaktadır. "Collingwood'un Tarih Yöntemi" başlıklı birinci bölümde, hem Collingwood'un tarih bilimindeki yöntemi hem de tarih biliminin doğa bilimlerinden farkı gösterilmeye çalışılmaktadır. Bu bölümde doğa bilimlerinde kullanılan imgelem ile tarih biliminde kullanılan imgelem, nesnelerin tarihi ile insan edinimlerinin (insanın deneyimlerinden kazanımlarının) tarihi, tarihsel geçmiş ile bilimsel özellik gösteren tarih, doğa bilgisini anlama ile tarih bilgisini anlama ve doğa bilimlerindeki kanıtlar ile tarih bilimindeki kanıtlar ele alınmıştır. "Tarihin Bir Bilim Olarak Temellendirilmesi" adlı ikinci bölümünde, tarihte yöntem tartışmalarına bağlı olarak, tarihsel bilgiye yönelik, öznellik-nesnellik, tümellik-tekillik, teorileştirme, bağlamsallık ve tarihsellik, belge-yorum ilişkisi ve tarihte determinizm-indeterminizm sorunları irdelenmektedir. Sonuç bölümünde ise, Collingwood'un tarihsel bilgiyi temellendirmesinde gündeme gelen özgün öğelerin bir değerlendirilmesi yapılmaktadır.