TARIM PARSELLERİNDEKİ TOPRAK NEMİ VE YER YÜZEY SICAKLIK REJİMİ DEĞİŞİMİNİN UZAKTAN ALGILAMA İNDEKSLERİ KULLANILARAK ANALİZİ MARDİN İLİ ÖRNEĞİ

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Harita Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GARBİ DURSUN

Danışman: Sedat Doğan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Tarıma elverişli alanlarda nem ve yer yüzey sıcaklığının incelenmesi, tarımsal üretimde verimliliği artırmak ve sürdürülebilir tarım uygulamalarını desteklemek için önemlidir. Nem, bitkilerin büyümesi ve gelişmesi için temel bir faktördür. Yeterli nem içeriği bitki metabolizmasını desteklerken, aşırı nem veya kuraklık bitki sağlığını olumsuz yönde etkileyebilir. Yer yüzey sıcaklığı ise bitkilerin büyümesi ve gelişmesi üzerinde doğrudan etkili olan bir diğer faktördür. Yüksek sıcaklıklar bitki büyümesini olumsuz etkileyebilirken, uygun sıcaklık koşulları bitki metabolizmasına olumlu yönde etki eder. Bu tezde 2016 yılı hariç 2013-2021 yılları arasında Mardin ili Kızıltepe ilçesinin 37° 6' ve 37° 10' Kuzey enlemleri ile 40° 15' ve 40° 25' Doğu boylamlarında yer alan Bağrıbütün ve Başak köylerine ait tarım parsellerinin belli yıllar aralığındaki arazi yüzey sıcaklığı ve toprak nem faktörünün incelenmesi amaçlanmıştır. Bu çalışmada 2013-2021 yılları için Landsat-8 açık kaynaklı uzaktan algılama uydusu verileri kullanılmıştır. Burada Google Earth Engine (GEE) kullanılarak çalışma alanında meydana gelen değişiklikleri incelemek için Normalize Fark Bitki Örtüsü İndeksi (NDVI), Normalleştirilmiş Fark Nem İndeksi (NDMI), Yer Yüzey Sıcaklığı(LST) ve Toprak Nem İndeksi (SMI), uzaktan algılama indeksleri hesaplanıp bu indekslerin sonuç haritaları GEE tarafından hesaplandıktan sonra ESRI, Inc.'in ArcGIS v10.6.1 programı kullanılarak elde edildi.Landsat-8 verilerinden elde ettiğimiz sonuçların doğruluğunu test etmek amacıyla aynı yıllara ait MODIS günlük LST verilerinden de LST haritaları oluşturulmuş ve karşılaştırma yapılmıştır. Bu karşılaştırma sonucunda köy merkezleri ve ekili olmayan ya da daha az ekili tarım parsellerinde sıcaklık değeri fazla ve nem oranı düşük iken ormanlık alan ve yoğun ekili tarım parsellerinde yer yüzey sıcaklığı düşük ve nem oranının yüksek olduğu görülmüştür. Yıllara göre karşılaştırma yaptığımızda ise 2021 yılında tarım parsellerindeki bitki örtüsü oranı azalırken yer yüzey sıcaklığında artış meydana gelmiştir.