YOĞUN BAKIM HASTA YAKINLARINDA ÖLÜM ALGISI VE FARKINDALIĞINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER

İbrahim Salih Palazoğlu

YOĞUN BAKIM HASTA YAKINLARINDA ÖLÜM ALGISI VE FARKINDALIĞINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Ebelik Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İbrahim Salih Palazoğlu

Danışman: Zeliha Koç

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Araştırma, yoğun bakım ünitelerinde tedavi görmekte olan hasta yakınlarının ölüm algısı ve ölüm farkındalıklarını etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla kesitsel ve ilişki arayıcı bir çalışma olarak planlanmıştır. Materyal ve Metod: Araştırma 15.07.2022-15.05.2024 tarihleri arasında Tokat Gaziosmanpaşa Üniversite Hastanesi'nde yürütüldü. Çalışmanın örneklemini 305 hasta yakını oluşturdu. Veriler Hasta Yakını Tanıtıcı Bilgi Formu, Hastayı Tanıtıcı Bilgi Formu, Çok Boyutlu Ölüm Farkındalığı Ölçeği (ÇBÖFÖ) ve Ölüm Algısı Ölçeği (ÖAÖ) kullanılarak toplandı. Veriler IBM SPSS Statistics 26 paket programından yararlanılarak analiz edildi. Verilerin analizinde frekans, yüzde, ortalama, standart sapma, ortanca (min-max), çarpıklık ve basıklık katsayıları, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Pearson korelasyon katsayısı kullanıldı. Bulgular: ÇBÖFÖ puan ortalaması 4,28±0,60, Miras alt boyutu puan ortalaması 4,99±0,98, Ölüm Korkusu alt boyutu puan ortalaması 3,97±1,03, Ölümü Kabul Etme alt boyutu puan ortalaması 5,00±0,85, Ölümü Güçsüzleştirme alt boyutu puan ortalaması 3,86±1,18 ve Ölümü Düşünmeme alt boyutu puan ortalaması 3,60±1,03; ÖAÖ Acı Çekme alt boyutu puan ortalaması 2,27±0,87, Bilinmeyen alt boyutu puan ortalaması 3,10±0,88, Bakmakla Yükümlü Olduklarını Terk Etme alt boyutu puan ortalaması 3,24±0,62, Başarısızlık alt boyutu puan ortalaması 2,61±0,76, (Ahirette) Ödüllendirilme alt boyutu puan ortalaması 3,52±0,76 ve Cesaret alt boyutu puan ortalaması 3,27±0,58 olarak belirlendi. ÇBÖFÖ ve ÖAÖ toplam ve alt boyut puan ortalamalarının hasta yakınlarının sosyo-demografik ve bakım verme özelliklerine göre farklılık gösterdiği saptandı. ÇBÖFÖ toplam puanı ile ÖAÖ Acı Çekme (r=0,118; p=0,040), Bilinmeyen (r=0,290; p<0,001) ve Başarısızlık (r=0,235; p<0,001) alt boyut puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı düşük düzeyde pozitif yönlü ilişki; Bakmakla Yükümlü Olduklarını Terk Etme (r=0,360; p=0.000), (Ahirette) Ödüllendirilme (r=0,398; p<0,001) ve Cesaret (r=0,405; p<0,001) alt boyut puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı orta düzeyde pozitif yönlü ilişki olduğu belirlendi. ÖAÖ alt boyutları ile ÇBÖFÖ için kurulan Yapısal Eşitlik Modeli istatistisel olarak anlamlı bulunmuş olup, ÇBÖFÖ puanlarındaki değişimin %30,1'ini açıklamaktadır. Sonuç: Bu araştırmada hasta yakınlarının ölüm farkındalık düzeyleri ile ölüm algıları arasında ilişki olduğu, hasta yakınlarının ölüm farkındalık düzeyleri arttıkça ölüm algılarının yükseldiği belirlendi.