ONKOLOJİ HASTALARINDA AYRIMCILIK VE DAMGALANMANIN HASTALIK ALGISI ÜZERİNE ETKİSİ

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Ebelik Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Kübra Yıldız

Danışman: Zeliha Koç

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu araştırma onkoloji hastalarında ayrımcılık ve damgalanmanın hastalık algısı üzerine etkisini belirlemek amacıyla tanımlayıcı, kesitsel ve ilişki arayıcı bir çalışma olarak yürütüldü. Materyal ve Metot: Araştırmanın örneklemini Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi'nin onkoloji ve hematoloji kliniklerinde 31.01.2019-30.07.2019 tarihleri arasında yatarak tedavi olan 367 hasta oluşturdu. Veriler, Hastayı Tanıtıcı Bilgi Formu, Cataldo Akciğer Kanseri Damgalanma Ölçeği (CAKDÖ) ve Hastalık Algısı Ölçeği (HAÖ) kullanılarak toplandı. Bulgular: Hastaların CAKDÖ, Utanç ve Suçluluk, Sosyal Yalıtım ve Ayrımcılık alt boyut puan ortalamaları ile toplam puan ortalaması sırasıyla 10,8 ± 4,7, 12,5 ± 4,6 ve 7,0 ± 3,4 ve 30,4 ± 8,8 olarak belirlendi. Hastalığın başlangıcından bu yana hastaların en çok sırasıyla kilo kaybı, güç kaybı, yorgunluk ve ağrı belirtilerini deneyimledikleri görüldü. Hastaların HAÖ, hastalık hakkındaki görüşler boyutundan en yüksek puanı "Hastalığım beni endişelendirmiyor (4,7 ± 0,6)" ifadesinden, en düşük puanı da "Hastalığımın belirtileri beni şaşırtıyor (2,1 ± 1,2)" ifadesinden aldıkları saptandı. HAÖolası nedenler alt boyutundan en yüksek puanı, "Vücut direncimin azalması (4,5 ± 0,7)" maddesinden, en düşük puanı da "Kaza ya da yaralanma (1,2 ± 0,6)" maddesinden aldıkları belirlendi. Sonuç:Bu araştırmada CAKDÖ toplam puanı ile HAÖ, hastalık hakkındaki görüşler ve olası nedenler alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olmadığı belirlendi (p>0,05). Hastaların sosyodemografik ve klinik özellikleri bağımsız değişken, HAÖ ve CAKDÖ alt boyutları bağımlı değişken alınarak oluşturulan regresyon modeli istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,05). Anahtar Kelimeler: Ayrımcılık; damgalanma; hastalık algısı; onkoloji