İNMELİ HASTALARA ÖZ-BAKIM KURAMI’NA TEMELLENDİRİLEREK VERİLEN TELE-HEMŞİRELİK EĞİTİMİNİN YAŞAM KALİTESİ VE ÖZ-BAKIM GÜCÜNE ETKİSİ

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Ebelik Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Cansev Bal

Danışman: Zeliha Koç

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu araştırma, inme tanısı alan hastalara Öz-Bakım Kuramı'na temellendirilerek verilen tele-hemşirelik eğitiminin, yaşam kalitesine ve öz-bakım gücüne etkisini belirlemek amacıyla yürütüldü. Materyal ve Metot: Araştırma deneysel tipte, ön test- son test deneme modelinde, longitudinal, randomize kontrollü bir çalışma olarak planlandı. Araştırmanın verileri 10.04.2021-10.05.2022 tarihleri arasında Samsun ilindeki bir üniversite hastanesinin nöroloji kliniğinde toplandı. Araştırma, örneklem kriterlerini karşılayan ve inme tanısı alan 70 hasta (35 çalışma grubu-35 kontrol grubu) ile tamamlandı. Çalışma grubundaki hastalara 12 hafta boyunca Öz-Bakım Kuramı'na temellendirilen tele-hemşirelik eğitimi uygulandı. Veriler Hasta Tanıtım Formu, Montreal Bilişsel Değerlendirme (MOBİD) Ölçeği, Katz Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği (GYA), İnmeye Özgü Yaşam Kalitesi Ölçeği (İÖYKÖ) ve Öz-Bakım Gücü Ölçeği kullanılarak toplandı. Verilerin analizinde, GPower Testi, Ki-kare Testi, Bağımsız Örneklem T-Testi, Bağımlı Örneklem T Testi ve Pearson Korelasyon Katsayısı Testi kullanıldı. Bulgular: Çalışma ve kontrol grubu hastaların eğitim öncesinde ön-test Katz GYA puanları, İÖYKÖ toplam puan ve alt boyut puanları ve Öz-Bakım Gücü puanları arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark bulunmadı (p>0.05). 12 haftalık izlem sonunda kontrol grubu hastalarla karşılaştırıldığında, çalışma grubu hastaların son-test İÖYKÖ toplam puan ve alt boyut puan ortalamaları (t=11.136, p=0.001) ile Öz-Bakım Gücü toplam puan ortalamalarında (t=14.358, p=0.000) istatistiksel açıdan anlamlı bir yükselme meydana geldiği saptandı (p<0.001). Çalışma grubu hastaların son-test Katz GYA puanları kontrol grubu hastaların puanlarından daha düşük belirlenmiş olmasına karşın, çalışma grubu hastaların ön-test ve son-test Katz GYA puanlarında istatistiksel açıdan anlamlı bir yükselme meydana geldiği belirlendi (t=-5.278, p=0.000). Hastaların İÖYKÖ puanları ile Öz-Bakım Gücü puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü orta düzey bir ilişki bulundu (r=0.400). Sonuç: Öz-Bakım Kuramı'na temellendirilerek sunulan tele-hemşirelik eğitiminin inme tanısı alan hastaların yaşam kalitelerini iyileştirme ve öz-bakım gücünü arttırma konusunda etkili bir bakım uygulaması olduğu görüldü. Bu doğrultuda taburculuk sonrasında inmeli hastaların yaşam kalitesinin ve öz-bakım gücünün geliştirilmesinde, Öz-Bakım Kuramı'na temellendirilen tele-hemşirelik eğitiminin uygulanması önerilmektedir.