Sporcularda solunum kası ısınma uygulamasının pulmoner difüzyon kapasitesine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Antrenörlük Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMRE KARADUMAN
Danışman: Özgür Bostancı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Solunum kası ısınma (SKI) uygulamasının, egzersiz ve solunum performansını iyileştirebileceğine dair bazı kanıtlar ileri sürülmesine rağmen sonuçlar tartışmalı ve altta yatan mekanizmalar halen belirsizdir. Bu çalışmada, SKI'nın farklı disiplinlerden elit sporcularda solunum kas kuvveti, solunum fonksiyonu, pulmoner difüzyon kapasitesi (DLCO), kardiyopulmoner ve algısal yanıtlar üzerinde nasıl bir etki yarattığını incelemeyi amaçladık. Araştırmaya 9 dayanıklılık, 9 güç, 8 beceri ve 9 karma disiplinlerden olmak üzere 35 elit erkek sporcu katıldı. Araştırmada plasebo, randomize, çapraz ve çift kör deney tasarımları kullanıldı. Katılımcılar üç farklı ısınma müdahalesi gerçekleştirdi: Kontrol (Genel Isınma [GI]), Plasebo%15 (GI + 2×30 nefes, %15 maksimal inspiratuar basınç [Pimaks]) ve SKI%40 (GI + 2×30 nefes, %40 Pimaks). Araştırma bulguları, ısınma protokolleri arasındaki en belirgin kardiyopulmoner yanıtların SKI%40 müdahalesinde elde edildiğini gösterdi. SKI%40 müdahalesi Pimaks'te %Δ104, zorlu vital kapasitede (FVC) %Δ101, zirve ekspiratuar akımda (PEF) %Δ104, vital kapasitede (VC) %Δ103, inspiratuar kapasitede (IC) %Δ104, maksimum istemli ventilasyonda (MVV) %Δ106, DLCO'da %Δ104, alveoler ventilasyonda (VA) %Δ102 ve transfer katsayısında (KCO) %Δ102 oranında göreceli değişiklikler (%Δ) ortaya çıkardı (p<0,050). Benzer şekilde, SKI%40 oksijen tüketiminde (VO2) %Δ104, maksimal oksijen tüketiminde (VO2maks) %Δ104, karbondioksit üretiminde (VCO2) %Δ105, ventilasyonda (VE) %Δ104, kalp atım hızında (HR) %Δ99, maksimum aerobik tükenme süresinde (MATS) %Δ104, maksimum aerobik güçte (MAG) %Δ106, algılanan dispnede (MBSD) %Δ88 ve bacak yorgunluğunda (MBSB) %Δ92 oranında önemli iyileşmeler sağladı (p<0,050). Ancak SKI'nın solunum kapasiteleri, kardiyopulmoner ve algısal yanıtlarda ortaya çıkardığı etkilerin spor disiplinleri arasında farklılaştığı görüldü. Solunum, özellikle de pulmoner difüzyon kapasitesi ve kardiyopulmoner yanıtlarda gözlemlenen iyileşmeler, dayanıklılık sporcularında anlamlı düzeyde daha belirgindi. Araştırma sonuçları, bu müdahalenin DLCO gibi alveoler düzeyde seçilen hassas pulmoner ölçümler için spor disiplinlerinin özelliklerine bağlı olarak göz ardı edilmemesi gereken bireysel yanıtlar ortaya çıkarabileceğini göstermektedir.