Solunum sistemi hastalık kompleksi etkenleri ile doğal enfekte buzağıların tedavisinde nebülizasyon ile verilen florfenikol'ün etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İç Hastalıkları (veteriner) Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÜMİT ÖZCAN
Danışman: Mehmet Tütüncü
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sığırların solunum sistemi hastalık kompleksi (BRD) en fazla buzağı kaybı nedenleri arasında ishallerden sonra ikinci sırada yer almaktadır. Hastalığın patofizyolojisinin tam olarak belirlenememesi ve tedavide kullanılan antibiyotiklere karşı direncin gün geçtikçe artması hastalığı hala önemli kılmaktadır. Bu çalışma solunum sistemi hastalık kompleksi etkenleri ile doğal enfekte buzağıların tedavisinde nebülizasyon ile verilen florfenikol'ün etkisini araştırmak amacı ile yapıldı. Florfenikol etken maddesi ilk defa inhalasyon yolu ile BRD ile doğal enfekte 2-6 aylık yaş aralığındaki buzağılara uygulandı. Buzağılara BRD yönünden klinik skorlamala yapıldı ve pozitif olarak değerlendirilenler rastgele 3 gruba ayrıldı. Birinci gruba (n=15) konvansiyonel tedavi olan 40 mg/kg deri altı tek doz florfenikol ile 2,2 mg/kg fluniksin meglumine kas içi, 2. gruba (n=15) nebulizasyon ile 40 mg/kg florfenikol tek doz ve 3. gruba (n=15) nebulizasyon ile 40 mg/kg florfenikol ve 2,2 mg/kg fluniksin meglumin kas içi birer kez uygulandı. Buzağılar tedavi süresince (7 gün) hospitalize edilerek günlük solunum sistemi skorlamaları yapıldı. Tedavinin 0., 3., 5. ve 7. günlerinde kan ve serum örnekleri alınarak hematolojik parametreler ve haptoglobin düzeyleri ölçüldü. Tedavi öncesi ve tedavi sonrası akciğer ultrasonografik skorlaması yapılarak değişim takip edildi. Hastalardan alınan bronkoalveoler/traheabronşiyal lavaj örneklerinden bakteriyel ve viral pnömoni etkenleri belirlendi. Buzağılardan Pasteurella multocida (%13,3), Mannheimia haemolytica (%8,8), Ureaplasma spp. (%44,4), Mycoplasma bovis (%88,8), Escherichia coli (%91,1), Bovine viral diyare virüsü (%4,4), Bovine Herpes virüs tip 1 (%8,8) ve Bovine respiratorik sinsitiyal virüsü (%46,66) izole edildi. Çalışmaya dahil edilen hiçbir buzağıda Parainfluenza-3 virüsü tespit edilemedi. Buzağıların %21'inin en az 2, %33,3'ünün 3, %7,1'inin 4, %25'inin 5 etken ile kombine, 1 buzağının ise tek etken ile enfekte olduğu belirlendi. Bölgemizde hastalığın oluşumunda %97,7 oranında birden fazla etkenin rol oynadığı gözlendi. Çalışma sonucunda konvansiyonel tedavi yapılan buzağıların klinik skor ortalaması 5'in altına beşinci günde, nebulizasyon uygulaması yapılan gruplarda bu süre 4 günden aşağı indiği ve tedavinin daha etkili olduğu tespit edildi. Klinik solunum sistemi skoru 12 ve üzeri olan 9 buzağının 3 farklı tedavi uygulanmasına rağmen öldüğü, bu sayının her bir grupta üçer adet olduğu ve 12 ve üstü klinik solunum skoruna sahip hayvanlarda prognozun olumsuz olduğu görüldü. Akciğer ultrasonografik skorlamasında her 3 grupta çalışmaya katılan hayvanların tamamı lobar pnömoni bulgusu gösterdi. Tedavi öncesi ve sonrası akciğer ultrasonografik skorlamalarında aynı günlerde gruplar arasında ve farklı günlerde grup içerisinde bir fark şekillenmediği ortaya konuldu. Tüm gruplarda tedavi öncesi belirlenen yüksek haptoglobin değerlerinde, tedavinin 3. gününden sonra anlamlı düşüş görülürken, tedavi sonrası değerlerinin fizyolojik sınırların çok üzerinde olduğu belirlendi. Elde edilen hematolojik veriler sonucunda ise kan parametrelerinde gruplar arası ve tedavi süresince anlamlı bir değişiklik olmadığı belirlendi. Sonuç olarak BRD hastalarında tek doz inhalasyon yoluyla uygulanan florfenikolün deri altı yolla uygulanan tek doz florfenikolden daha etkili olduğu, hastalığın klinik skorlama kriterlerine göre iyileşme süresini azalttığı ve gelecekte saha şartlarında ümit vaat eden bir tedavi olacağı kanısına varıldı.