Akustik iskandil ve uydu görüntüleriyle batimetri haritası üretimi: sinop hurmadibi örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Harita Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ERAY YILMAZ
Danışman: Faik Ahmet Sesli
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Batimetri; okyanus, deniz, göl gibi su ortamlarının taban topoğrafyasını belirlemek için yüzyıllardır yapılan bir ölçme faaliyetidir. 1900'lü yılların ortalarına kadar ip iskandil, lata iskandil gibi klasik yöntemlerle yapılan batimetri çalışmaları, günümüzde bilim ve teknolojinin gelişmesiyle birlikte sonar, lidar, uydu kaynaklı modern yöntemlerle yapılmaktadır. Tez çalışmasında; batimetrinin tarihçesi, kullanım alanları, batimetride kullanılan klasik ve modern yöntemler araştırılmış; akustik iskandil ve uydu kaynaklı yöntemler ile batimetrik haritaların üretilmesi ve yorumlanması amaçlanmıştır. Bu kapsamda Sinop ili, Gerze ilçesinde yer alan Hurmadibi mevkinde akustik iskandil (echosounder) yöntemi ile batimetri çalışması yapılmıştır. Akustik iskandil yöntemi ile elde edilen batimetrik veriler kullanılarak batimetri haritası üretilmiştir. Uydu kaynaklı batimetri haritası üretimi için Landsat 8 uydu görüntüleri kullanılmıştır. Uydu görüntüsü temin edildikten sonra, uydu sensörlerindeki sistematik hatalar ve atmosferik etkilerden kaynaklanan hataların giderilmesi amacıyla görüntüye radyometrik düzeltme işlemi uygulanmıştır. Daha sonra Envi uzaktan algılama yazılımı aracılığıyla görüntüden, bağıl ve mutlak derinlik verileri elde edilmiştir. Uydu görüntüsünden derinliklerin elde edilmesinde, uydu görüntüsündeki bandların oranlanması prensibine dayanan Log Ratio Transformation (LRT) yöntemi kullanılmıştır. Bağıl derinlik değerlerinden mutlak derinlik değerlerine ulaşmak için akustik iskandil yöntemi ile elde edilen 15 kalibrasyon noktası olarak kullanılmıştır. Bağıl derinlikler ile mutlak derinlikler arasında regresyon modeli oluşturulmuş, regresyona ait R2 değeri 0.78 olarak bulunmuştur. Uydu görüntülerinden batimetri haritası elde edildikten sonra her iki yöntemden elde edilen derinlikler karşılaştırılarak karesel ortalama hata hesaplanmıştır. Derinlikler karşılaştırılırken akustik iskandil ile elde edilen derinlikler, kesin değer olarak kabul edilmiştir. Karşılaştırma sonucu, uydu görüntüsünden elde edilen derinliklere ait karesel ortalama hata ± 1.07 m olarak hesaplanmıştır. Çalışmanın sonucunda; batimetri yöntemlerinin avantaj ve dezavantajlarına, uygulanacak yöntemde dikkat edilmesi gereken noktalara ilişkin çıkarımlarda bulunulmuştur. Diğer yöntemlere nazaran yüksek doğruluk sağlayan ve daha hızlı sonuç veren sonar yöntemlerin, batimetri çalışmaları için en uygun yöntem olduğu sonucuna ulaşılmıştır.