Ondokuzuncu yüzyılın ilk yarısında Bafra ve Alaçam müslim nüfusu
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tarih Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CENGİZ ARSLAN
Danışman: Rıza Karagöz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sınırları çizilmiş bir alanda, belirli bir zaman diliminde yaşayan insan sayısını ifade etmek için kullanılan nüfus kavramı, tarihin her döneminde devletler için önemli bir unsur olmuştur. Tarım toplumlarında üretimin kaynağı ve verginin muhatabı, aynı zamanda oluşturulacak askeri gücün de dinamiğidir nüfus. Devletler bu nedenle ekonomik yeterliliklerinin ve güçlerini görebilmek, askeri sınırlılıklarını bilmek amacıyla nüfus sayımları yapma yoluna gitmişlerdir. Osmanlı Devleti de bu nedenle klasik dönemde kendisinden önceki kadim uygarlıkların da uyguladığı şekilde toprağa dayalı nüfus sayımları, tahrirler yapmıştır. 19. Yüzyılda modernleşme çalışmaları demografi alanında da kendisini göstermiş ve modern anlamda nüfus sayımları yapılmaya başlanmıştır. Osmanlı Devleti'nde yapılan nüfus sayımları neticesinde elde edilen verilerin derlendiği nüfus defterleri, Osmanlı toplum ve nüfus yapısı hakkında zengin bilgiler sunmaktadır. Nüfus defterleri, ait olduğu çalışma bölgesindeki erkek nüfus sayısını, doğumlar ve ölümlerin sayısal değerlerini, şahıs isimlerini, kullanılan sıfat ve lâkapları, askeri kayıtları, vergi yükümlülerini öğrenmemiz açısından önem arz etmektedir. Tezimizin ana kaynağını oluşturan 990 numaralı Bafra ve Alaçam Müslim defterinde 1834-1845 (H.1250-1261) tarihleri arasında Bafra ve Alaçam'a ait bu bilgiler yer almaktadır. 990 numaralı defterde elde edilen veriler çeşitli başlıklar altında tasniflendirilmiş, ulaşılan bilgiler daha net ifade edilmek amacıyla tablo ve grafiklerle görsel olarak desteklenmiştir. Bu çalışmayla Bafra ve Alaçam kazaları ile ilgili sosyal, kültürel, ekonomik ve demografik durum izah edilmeye çalışılmıştır.