Bazı üzüm çeşitlerinde soğuk uygulamalarının göz ve dokularda meydana getidiği zararlanma derecelerinin belirlenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YAHYA URAY

Danışman: Bülent Köse

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, Ondokuzmayıs Üniversitesi Ziraat Fakültesi Araştırma ve Uygulama Merkezi bağında yetiştiriciliği yapılan Alphonse Lavelle, Cardinal, Çavuş, Early Sweet, Karaerik, Michele Palieri, Narince, Red Globe, Royal, Tekirdağ Çekirdeksiz, Ugni Blanc ve Viktorya üzüm çeşitlerinin dona dayanım dereceleri belirlenmiştir. Mart ayının ikinci haftasında alınan yıllık çubuklar tek gözlü çelik haline getirilerek Kontrol, -10 oC ve -15 oC olmak üzere üç farklı sıcaklıkta don testine tabi tutulmuştur. Don uygulamalarının ardından, asmadoku (floem) ve gözlerinde meydana gelen zararlanma oranları kesit alma yöntemi ile belirlenmiştir. Ayrıca elektriksel iletkenlik metodu ile gözlerde iyon akışı oranı belirlenmiştir. Yıllık sürgünlerden alınan gözlerdeki toplam su miktarı oranı (%) tespit edilmiştir. Don testi uygulanan çelikler iklim odasında perlit ortamına dikilerek sürmeye zorlanmış; süren göz oranı (%), sürgün başına salkım oranı (%), kök ve sürgün uzunluğu (cm), bazalda kallus oluşum oranı (%) ile kök skalası (0-4) ve kök sayısı değerleri tespit edilmiştir. Kesit alma yöntemine göre; primer gözlerde -15 oC don uygulamasında en yüksek canlılığı Ugni Blanc çeşidi (%74) ile Karaerik (%73.3) verirken, en düşük değeri ise %0.2 canlılık oranı ile Çavuş çeşidi göstermiştir. Floem canlılığında -15 oC'de en yüksek canlılık oranı Karaerik (%88) ve Ugni Blanc çeşidinde (%87) en düşük canlılık ise Çavuş (%1.7) ve Early Sweet (%1.7) olarak saptanmıştır. -15 oC uygulanan çeşitlerde en yüksek sürgün uzunluğu Karaerik (9.6 cm) ve Cardinal çeşitlerinde (7.9 cm), 'Early Sweet' üzüm çeşidinde sürme gerçekleşmemiştir. Uygulama sıcaklığı -15 oC' de en yüksek kök sayısı değeri 10.4 adet ile Ugni Blanc çeşidinde, Early Sweet çeşidinde ise köklenme meydana gelmemiştir. Tek gözlü çeliklerde -15 oC en yüksek sürme oranı Ugni Blanc (%96.7), en düşük ise Early Sweet (%0) çeşidinde tespit edilmiştir. -15 oC don testine tabi tutulan çeşitlerde en yüksek sürgün başına salkım sayısı Karaerik (1.23 adet) ve Ugni Blanc (1.2 adet) olarak saptanmıştır. Çalışmada Karaerik ve Ugni Blanc çeşitleri incelenen parametrelerde en yüksek değerleri vermiştir.