Dede Korkut Hikâyelerinde zaman ulamı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NOUR EL HOUDA DERBAL
Danışman: Mediha Mangır
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Geçmişten günümüze kadar yapılan dil çalışmalarda sıklıkla ele alınan zaman kavramı, şekil olarak ve anlam olarak boyutları ile araştırmacılara derinlemesine inceleme ve yeni fikirler ortaya koyma imkânı vermektedir. Zamanı semantik çer-çeve içerisinde değerlendirmek de birçok araştırmacının dikkatini çeken konular-dandır. Son dönemlerde zamanın yanı sıra Dilbilimciler tarafından kip, kiplik, kılı-nış, görünüş gibi konular ve bu konular arasındaki bağlantılar ele alınmış ve bu ko-nularda birçok makale ve kitap yayımlanmıştır. Öte yandan zaman ulamı ve dilbi-lim bağlantısını kurarak konuyu ele alan araştırmacılar da mevcuttur. Orta Asya'da yaşamış olan en büyük Türk topluluğu Oğuzlardır. Oğuzları an-latan pek çok farklı destan ve hikâye bulunur. Bunlardan en önemlisi de Dede Kor-kut Hikâyeleri'dir. Bu tezde Dede Korkut Hikâyeleri zaman ulamı çerçevesinde değerlendirilmiş-tir. Zaman kategorisi açısından bütüncül olarak daha önce değerlendirilmeyen Dede Korkut Hikâyeleri, bu çalışmanın malzemesini oluşturur. Çalışma üç bölümden meydana gelmiştir. İlk bölümde zaman ulamı hakkında farklı disiplinlerin görüşleri ele alınmış; Türkçenin zaman işaretleyicileri, kılınış, görünüş ve kiplik konularında bilgi verilmiştir. Ayrıca bu bölümde Dede Korkut Hikâyeleri kısaca tanıtılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünü oluşturan inceleme kısmının başında Dede Korkut Hikâyeleri'nde bulunan ek hâlindeki zaman işaretleyicileri, sözcük ve söz öbeği hâlindeki işaretleyiciler, Dede Korkut Hikâyeleri'nde zaman işaretleyicisi olarak fiilimsiler ele alınmış, daha sonra metinde görünüş, kılınış ve kiplik ulamları ince-lenmiştir. Son bölümde ise elde edilen veriler yorumlanmıştır. Zaman ulamının farklı bilim dallarında farklı görüşlere sahiptir. Metinde ulaşılmak istendiği bazı konulardan biri görünüş, kılınış ve kip-kipliktir. Çalışmanın en önemli sonuçların-dan biri de Dede Korkut Hikâyeleri'nde en çok geçmiş zaman kipi kullanıldığı bil-gisidir. Anahtar Kelimeler: Zaman Ulamı, Dede Korkut Hikâyeleri, İşaretleyiciler, Kılınış, Görünüş, Kip ve Kiplik.