EDİRNE İLİ SÜLOĞLU İLÇESİ KOYUNCULUK İŞLETMELERİNİN GENEL DURUMU, SÜRÜ SAĞLIĞI VE YÖNETİM UYGULAMALARI İLE BAKIM VE BESLEME KOŞULLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, Zootekni ve Hayvan Besleme Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Onur ŞAHİN
Danışman: Mustafa Salman
Özet:Bu tezin amacı, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın Hayvan Bilgi Sistemine (HBS) kayıtlı Edirne ili Süloğlu ilçesi sınırlarında bulunan mevcut koyun yetiştiriciliği yapan işletmelerden yüz yüze yapılan anket formunda işletmelerin genel yapısı, sürü sağlığı ve yönetim uygulamaları, bakım-besleme alışkanlıkları, koyun yetiştiriciliği ile ilgili problemleri tespit etmektir. Bu bağlamda mevcut durum, hatalı uygulamaların düzeltilmesi ve çözüm önerileri sunmaktır. Ankete katılan işletme sahiplerinin %57,38'i ilkokul mezunudur. Koyunculuğu %76,23'ü ek gelir elde etmek ve %65,58'i atadan öğrendiklerini uygulamaktadır. Bilgi edinme kaynaklarında bilimsel normları dikkate almadığı görülmektedir. İşletme sahipleri kuzu ölümlerinin sebeplerinin en yüksek oranı (%67,11) ishal oluşturmaktadır. İşletmelerin yem kalitesi en düşük olan samanı en yüksek oranda (%43,2) tercih ettiği belirlenmiştir. Doğum sonrası göbek kordonu temizliğine %63,9 oranında uyulmadığı görülmektedir. İşletmelerde kuzuların sütten kesilme kriterleri en yüksek oranlar sırasıyla yaş (%54,4) ve canlı ağırlık (%35,2) olarak tercih edilmiştir. Koç katım öncesinde işletmelerin %97,54'ü koyunlara özel bir yemleme programı uygulamamıştır. Ankete katılan yetiştiricilerin en önemli sorunlarının başında %61,48 oranında çoban yetersizliği, %46,72 oranında mera kuraklığı, %55,05 oranında yem fiyatlarının yüksek olduğu ve %64,75'inin destekleme miktarının yetersizliği olduğunu belirtmiştir. Bunun yanında üreticilerin %97,54'ü koyun yetiştiriciliği ile ilgili ileriyi göremediğini ve %99,18'inin de fiyat istikrarının olmadığını belirtmiştir. Yetiştiricilerin bakanlıktan beklentilerinin başında devlet desteklerinin arttırılması (%42), çoban desteğinin verilmesi (%10), hayvanların değerinde satılması talebi (%9), desteklerin adil dağıtılması (%5) ve ekipman desteği (%4) takip etmektedir. Sonuç olarak; işletmelerin demografik özelliklerine bakıldığında genç ve eğitimli insanların artırılması, bilimsel normların dikkate alınarak koyunculuğun yapılması, koyun yetiştiriciliğinin ana geçim kaynağı olarak yürütülmesi, yeniliklerin uygulamalı olarak örnek teşkil edecek şekilde bakanlık desteği ile yaygınlaştırılması, işletmelerin süt ve süt ürünlerine yönelik üretim modellerine geçiş sağlanması, kaliteli kaba yem kaynakları artırılması, erken dönem kuzuların bakım ve beslenmesi ile verim parametre ölçümleri konularında eğitimlerin sağlanması gerekmektedir. Bunun yanında çoban yetersizliği, yem fiyatlarında istikrarın sağlanması ve işletmelerin ileriye yönelik planlamaların sağlanmasıyla ilişkili farklı araştırmaların yapılması gerekmektedir.