Sağlıklı inek ve manda sütlerinde dönüştürücü büyüme faktörü beta düzeyinin belirlenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Biyokimya (veteriner) Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Mehmet Kemal Delmecioğlu
Danışman: Gül Fatma Yarım
Özet:Amaç: Süt, bileşiminde bulunan pek çok biyoaktif moleküller ve bileşenler nedeniyle hem insanların hem de hayvanların neonatal dönemle birlikte sağlıklı büyümelerinde ve gelişmelerinde önemli bir rol oynamaktadır. Besleyici özelliklerinin yanı sıra süt, dönüştürücü büyüme faktörü-beta (TGF-β) dahil olmak üzere büyüme faktörleri açısından zengin bir kaynaktır. Sunulan tez çalışmasının amacı, sağlıklı inek ve manda sütlerinde TGF-β düzeyinin belirlenmesidir. Materyal ve Metot: Tez çalışmasının materyalini, laktasyon periyodundaki 4-9 yaş aralığında bulunan Jersey ırkı inekler ile 3-10 yaş aralığında bulunan Anadolu mandalarından sağılan süt örnekleri oluşturdu. İneklerin ve mandaların dört ayrı meme lobundan alınan süt örneklerinde Kaliforniya mastitis test (CMT) ve sütte somatik hücre sayımı (SHS) gerçekleştirilerek subklinik mastitis yönünden tarandı. CMT negatif ve SHS < 200.000 olan sağlıklı 30 adet inek sütü ile 30 adet manda sütünde TGF-β düzeyi sığıra özgü enzim bağlı immünosorbent analiz kitleri ile ölçüldü. Bulgular: Sunulan tez çalışmasında, inek sütündeki TGF-β düzeyinin 3,07 ng/ml-6,90 ng/ml aralığında ve 4,67±1,08 ng/ml olduğu belirlendi. İneklerin sütündeki TGF-β düzeyininin ineğin yaşı (r= 0,914; p <0,01) ve günlük süt verimi (r= 0,961; p< 0,01) ile pozitif korelasyon gösterdiği saptandı. Manda sütlerindeki TGF-β konsantrasyonunun 5,20 ng/ml-8,32 ng/ml aralığında ve ortalama 7,10±1,21 ng/ml olduğu belirlendi. Mandaların sütündeki TGF-β düzeyininin mandanın yaşı (r= 0,859; p< 0,01) ve günlük süt verimi (r= 0,940; p< 0,01) ile pozitif korelasyon gösterdiği saptandı. İnek sütleri ile manda sütlerindeki TGF-β düzeyi karşılaştırıldığında p< 0,001 istatistik önem düzeyinde farklılık olduğu gözlendi. Sonuç: Tez çalışmasının bulguları, TGF-β bakımından manda sütünün inek sütüne göre daha zengin bir kaynak olduğuna göstermektedir. Ancak bu sonuçların, daha büyük hayvan popülasyonlarının sütlerindeki ölçümlerle desteklenmesine ihtiyaç bulunmaktadır. Tez çalışmasının, insan beslenmesinde önemli bir yeri olan inek ve manda sütlerindeki büyüme faktörleri düzeyine ilişkin gerçekleştirilecek bilimsel araştırmalara katkı sunacağı öngörülmektedir.