Subklinik mastitisin inek sütü osteopontin düzeyine etkisinin araştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, VETERİNERLİK BİYOKİMYASI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TOLGA KARAALİ
Danışman: Gül Fatma Yarım
Özet:Amaç: Osteopontin, omurgalılarda bulunan çok işlevli bir protein olup birçok farklı hücre tipinde eksprese edilir ve çoğu dokuda ve vücut sıvılarında bulunur. Osteopontin, bağışıklık sisteminin regülasyonunda, biyomineralizasyonda, bağırsak ve beyin fonksiyonlarında önemli etkilere sahiptir. Sunulan doktora tez projesi ile insan beslenmesinde önemli bir yeri olan sağlıklı inek sütlerinde osteopontin düzeyinin subklinik mastitis enfeksiyonlarındaki değişiminin belirlenmesi ve osteopontinin sütün yoğunluğu, laktoz, yağ ve protein düzeyleri ile ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlandı. Materyal ve Metot: Tez çalışmasının materyalini, Samsun ilinde laktasyon periyodunda bulunan ineklerden toplanan sütler oluşturdu. İneklerden sabah sağımında alınan süt örneklerine Kaliforniya mastitis test ve somatik hücre sayımı uygulandı. Somatik hücre sayısı 200.000 olan 40 adet süt örneği subklinik mastitis grubunu oluşturdu. Sütte osteopontin konsantrasyonu sığıra özgü enzim bağlı immünosorbent analiz kiti kullanılarak belirlendi. Süt örneklerinde yoğunluk, laktoz, yağ ve protein düzeyleri süt analiz cihazı kullanılarak ölçüldü. Bulgular: Kontrol grubuna ait sütlerdeki osteopontin konsantrasyonunun 34,4±9,6 mg/l ve subklinik mastitisli ineklerde 45,2±16,5 mg/l olduğu belirlendi. İneklerin sütündeki osteopontin düzeyinin subklinik mastitis etkisiyle yaklaşık olarak 1,3 kat artmış olduğu anlaşıldı (p<0,01). Subklinik mastitisli inek sütündeki osteopontin düzeyi ile sütün yoğunluğu (r2= ,964, p<0,01) ve protein düzeyi (r2= ,914, p<0,01) arasında pozitif korelasyon, laktoz (r2= -,896, p<0,01) ve yağ düzeyi (r2= -,995, p<0,01) arasında negatif korelasyon bulunduğu saptandı. Sonuç: Sunulan tez çalışmasından elde edilen bulguların inek sütünün biyoaktif bileşimine yönelik bilimsel çalışmalara özgün katkılar sunacağı öngörülmektedir.