Çinko ve çinko-nikel elektrolitik kaplamaların kauçuk-metal yapışmasına etkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BUĞRA SÖZEN
Danışman: Sevim Alışır
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Otomotiv endüstrisinde motor takozları, moleküler burçlar ve radyatörler gibi yüksek mukavemet ve sönümleme kabiliyetinin istendiği ürünlerde metal ve kauçuğun bir arada bulunduğu tasarımlar kullanılmaktadır. Metal ve kauçuğun yapışmasının sağlandığı vulkanizasyon işlemi öncesinde metallere genellikle geleneksel fosfat kaplamalar uygulanmaktadır. Ancak ağır koşullar altında çalışan parçalarda geleneksel fosfat kaplamalar yetersiz korozyon dayanımı sergilemektedir. Bu tür ağır çevre şartları, kauçuk-metal bileşenli ürünlerde geleneksel fosfat kaplamalara alternatif olarak elektrolitik kaplama ihtiyacını doğurmaktadır. Bu çalışmada standart ölçülerde hazırlanmış metal plakalara geleneksel çinko fosfat kaplamaya ek olarak elektrolitik alkali çinko (kromatlamalı ve kromatlamasız) ve alkali çinko-nikel (kromatlamalı ve kromatlamasız) kaplama uygulanmıştır. NR kauçuk ile metal arasına yapıştırıcı ajan olarak Chemosil-211 ve Chemosil-411 kullanılmıştır. Hazırlanan numunelere ASTM D 6862-11 standardına bağlı olarak 90º soyulma testleri uygulanmıştır. Kaplama kalınlıkları ve yüzey morfolojisi SEM analizleri ile belirlenmiştir. EDX ve XRD analizleri yapılarak, numunelerdeki elementel dağılım ve kaplamada oluşan fazların kimliği tayin edilmiştir. Ayrıca ASTM B117 standartlarına göre tuz püskürtme testine tabi tutulan numunelerin korozyon dayanımları da araştırılmıştır. Sonuç olarak, metal-kauçuk arasında en kuvvetli bağlanmanın alkali çinko-nikel kaplamalı plakalarda (221±3 N) olduğu belirlenmiştir. Tuz püslürtme testleri sonucunda geleneksel çinko fosfat kaplamalar üzerinde 12 saat sonunda kırmızı pas oluştuğu gözlemlenirken, alkali çinko-nikel kaplamalarda 1000 saatin sonunda dahi kırmızı pas görülmemiştir. Tez çalışması kapsamında ilk kez metal-kauçuk yapışmasına etkisinin incelendiği çinko-nikel kaplamaların, yüksek korozyon dayanımı ve metal ile kauçuk arasında çok daha kuvvetli yapışma sergilemesi nedeniyle, otomotiv sektöründe yaygın olarak kullanılan geleneksel fosfat kaplamalara alternatif olabileceği kanıtlanmıştır.