Çıldır Gölü havzasında (Ardahan-Kars) uygulamalı klimatoloji
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Coğrafya Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HEDİYE KILIÇ
Danışman: Harun Reşit Bağcı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İklim koşulları geçmişten günümüze doğal, beşeri ve iktisadi yapı üzerinde belirleyici olmuştur. Dünya'nın bazı yerlerinde iklim koşulları günlük hayatı zorlaştırmış, insanların buralara özgü yaşam tarzlarına sahip olmasına neden olmuştur. Türkiye'nin kuzeydoğusunda, Ardahan'ın Çıldır ile Kars'ın Arpaçay ilçeleri arasında kalan Çıldır Gölü Havzası da bu alanlardan biridir. Havza Türkiye'de insan klimatik konforu açısından yaşam koşullarının en zorlu olduğu yerler arasındadır. Bu çalışmada, Çıldır Gölü Havzası uygulamalı klimatoloji yaklaşımıyla ele alınmıştır. Buna yönelik olarak; Öncelikle havza ve çevresinde rasat yapan meteoroloji istasyonlarının verileri, sinoptik haritalar ve literatürden faydalanılarak yörenin iklim koşulları ortaya konmuştur. Arazide gerçekleştirilen katılımsız gözlem ve yarı yapılandırılmış mülakatlar ile iklimin yöredeki doğal ve beşeri yapıyı nasıl etkilediği belirlenmiştir. Yörenin iklim parametreleri Mann Kendall trend analizine tabi tutularak, yörenin iklim koşullarında yaşanan değişimler tespit edilmiştir. TCI (Turizm İklim İndeksi) ile yöreye biyoklimatik konfor hesaplaması yapılmıştır. Bulguları yörenin coğrafi özelliklerine göre ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Çıldır Gölü Havzasında, sert karasal iklim özelliklerine bağlı olarak kışlar soğuk, kar yağışlı ve uzun; yazlar ise kısa, serin ve yağışlı geçmektedir. İklimin etkisini yörede ekonomi, geleneksel mimari, kültür, gastronomi, turizm başta olmak üzere hemen her alanda görülür. Zorlu iklim koşulları yörede nüfuslanmanın az, arazi kullanımının sınırlı olmasına; eğitim, tarım ve sanayi gibi alanlarda ortaya çıkardığı dezavantajlara bağlı olarak yörenin göç vermesine neden olmaktadır. İklimin kısıtlayıcı etkilerinin yanı sıra yörede birtakım fırsatlar doğurduğu da söylenebilir. Çıldır Gölü'nün yüzeyi kış mevsiminde kalın buz tabakasıyla kaplanmaktadır. Bu dönemde göl üzerinde atlı kızak, eskimo usulü balıkçılık, buz hokeyi, kardan heykel, buz festivali gibi etkinlikler yapılabilmektedir. Mann Kendall testinin sonuçlarına göre Çıldır Gölü Havza'sında sıcaklık ve yağış değerlerinde artış olduğu tespit edilmiştir. Bu durumun küresel iklim değişmeleriyle uyumlu olduğu düşünülmektedir. Çıldır Gölü Havzası'nda doğru planlamalarla iklim koşullarından kaynaklı sorunlar çözülebilir. Küresel iklim değişmelerine bağlı olarak gelecekte sıcaklıkların artacağı, su kaynaklarının azalacağı düşünülürse, havza klimatik konfor ve içilebilir su anlamında önemli olacaktır.