Ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki şiirlerin çocuğa görelik ilkeleri açısından incelenmesi ve tavsiye şiirler seçkisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MUSTAFA TUĞRUL ÇOLAK

Danışman: Şeyma Büyükkavas Kuran

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma Ortaokul 5, 6, 7, 8. sınıf düzeylerinde okutulan Türkçe ders kitaplarında yer verilmiş şiirlerin çocuğa görelik ilkelerine göre incelenmesi ve tavsiye şiirler seçkisi sunulması için yapılmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman inceleme ve içerik analizi teknikleri kullanılmıştır. Öncelikle literatür taraması yapılarak çocuğa görelik ilkeleri ekseninde çocuk şiirlerinde bulunması gereken ölçütler belirlenmiştir. Ders kitaplarındaki her bir şiir belirlenen bu ölçütler üzerinden ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Şiirlerin çoğunluğunun çocuk şiiri ölçütlerinin hepsini birden karşılayamadığı, özellikle estetik duyarlık ile düzeye uygunluğun şiirlerde en çok ihmal edilen ölçütler olduğu tespit edilmiştir. Şiirlerin çoğunun temaya uygunluğu ve ideolojik dayatmadan arınıklığı olumlu karşılanmıştır. Ders kitaplarında yer verilen şiirlerin nicelik olarak da yetersiz olduğu görülmüştür. Tavsiye şiirler seçkisi ise Türkçe Dersi Öğretim Programında yer alan 16 tema dikkate alınarak her sınıf düzeyi için ayrı ayrı hazırlanmıştır. Şiirler çocuk şiiri ölçütleri baz alınarak seçilmiştir. Tavsiye şiirler seçkisi için başta Cumhuriyet dönemi Türk şiirinin bütün şiir akımları ve bağımsız şairleri, geleneksel Türk şiiri içinde Türkçeyi taşıyan öncü şairler ve güncel Türk şiiri içinde olgunluk çağındaki şairlerin şiirleri taranarak hazırlanmıştır.