Newhall simülasyon modeline göre Doğu Karadeniz ve İç Anadolu bölgelerinin toprak nem ve sıcaklık rejimlerinin belirlenmesi ve çölleşme açısından karşılaştırılması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MÜMİN TURAN

Danışman: Orhan Dengiz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Çölleşme, gerek bölgesel gerekse evrensel boyutta tüm insanlığın ortak sorunudur. Doğal sebepler ve sosyoekonomik yönetimsel nedenlerle ortaya çıkan çölleşme; insan aktiviteleri sonucu etkisini arttırarak her geçen gün kamuoyunda kendisinden daha çok söz ettirmektedir. Bu çalışma, Türkiye ölçeğinde iklimsel verilerin uç değerlerin görüldüğü ve dolayısıyla çölleşme hassasiyetinin farklı düzeylerde çıkacağı düşüncesiyle; İç Anadolu Bölgesi ile Karadeniz Bölgesi'nin Doğu Karadeniz Bölümünde yürütülmüştür. İç Anadolu Bölgesi 195012 km², Doğu Karadeniz Bölümü ise 48217 km²'dir. Çalışma alanlarında 10 yıl ve daha fazla süre ile ölçüm yapan toplam 183 meteoroloji istasyonu verisi kullanılmıştır. Bu istasyonlardan elde edilen aylık ortalama sıcaklık ve yağış verilerinden; 'Java Newhall Simulation' uygulamasıyla o noktaya ait toprak sıcaklık ve toprak nem rejimleri elde edilmiştir. Toprak nem rejimleri toprak derinliğine bağlı olarak değişebildiği için aynı noktanın 20, 50, 100 ve 200 cm derinlikteki nem ve sıcaklık rejimleri belirlenmiştir. Elde edilen bu nem rejimlerinin Jeoistatiksel yöntemlerle bölge geneline dağılımı yapılmıştır. Çalışma sahalarının çölleşmeye hassas alanların belirlenmesinde NRSC tarafından geliştirlen çölleşme modeli kullanılmıştır. Çölleşmeye hassas olan alanlar FAO-WRB toprak sınıfları ile derinlikleri toprak nem rejimlerini dikkate alınarak oluşturulan matris ile belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, İç Anadolu'da; çölleşme açısından risk içermeyen 'nemli alanlar' % 0.0 'düşük' % 3.0, 'orta' % 14.3, 'yüksek' % 21.4, 'aşırı' % 27.7, ve 'kuru alanlar' % 33.5 olarak belirlenmiştir. Doğu Karadeniz Bölümü'nde ise; 'nemli alanlar' % 54.5, 'düşük' % 1.8, 'orta' % 8.3, 'yüksek' % 17.3, 'aşırı' % 0.6, ve 'kuru alanların' % 17.6 alan kapladığı belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Newhall Simulasyon Modeli, Toprak Nem ve Sıcaklık Rejimi, Çölleşme.