Güz yemişi (Elaeagnus umbellata Thunb.) meyve ve yaprak ekstraktlarının antioksidant ve üreaz inhibisyon aktivitelerinin araştırılması


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Kimya Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SEMİHA YENİGÜN

Danışman: Tevfik Özen

Özet:

Güz Yemişi (Elaeagnus umbellata Thunb.) Elaeagnaceae ailesi Elaeagnus cinsine ait bir iğde çeşididir. Tez çalışmasında, güz yemişi meyve ve yapraklarının metanol, etanol, su, etilasetat, aseton ve hekzan ekstraktlarının bileşen analizleri (toplam fenolik madde, toplam flavonoid, toplam antosiyanin, β-karoten, likopen ve askorbik asit), antioksidant (toplam antioksidant, hidrojen peroksit giderme, hidroksil radikali giderme, süperoksit anyonu giderme, indirgeme gücü, serbest radikal giderme, metal şelat, lipid peroksidasyonu inhibisyonu, deoksiriboz ve ABTS.+ radikali giderme) ve enzim inhibisyon (üreaz) aktiviteleri spektrofotometrik olarak tayin edildi. Farklı çözücülerde hazırlanan ekstraktlardan fenolik madde güz yemişi meyve metanol ekstraktında, flavonoid güz yemişi meyve metanol ekstraktında, antosiyanin yaprakta, β-karoten güz yemişi yaprak hekzan ekstraktında, likopen güz yemişi meyve hekzan ekstraktında ve askorbik asit içeriği yaprakta en yüksek olduğu belirlendi. Antioksidant aktivite testlerinde pozitif kontrol olarak bütillenmiş hidroksi anisol, bütillenmiş hidroksi toluen, troloks, tert-bütilhidrokinon, E vitamini ve askorbik asit kullanıldı. Farklı konsantrasyonlardaki (50-500 μg/mL) ekstrakt ve standart maddelerin antioksidant aktivitelerinin konsantrasyona bağlı olarak arttığı ve ekstraktların aktiviteleri standartlara göre yüksek olduğu belirlendi. Örneklerin üreaz inhibisyonu testinde güz yemişi meyve aseton ekstraktında en etkili olduğu bulundu ve güz yemişi meyve aseton ekstraktının IC50 değeri 180 μg/mL'dir. Aktivite ve inhibisyon sonuçları SPSS (Statistical Packages for the Social Sciences) 20.00 paket programındaki ANOVA ve DUNCAN testleri kullanılarak sonuçlar arasında anlamlı fark olup olamadığı değenlendirildi. Ayrıca örneklerin farklı çözücülerdeki ekstraktlarının farklı konsantrasyonlardaki fenolik madde ve flavonoid miktarları ile farklı antioksidant aktivite testlerinin sonuçları doğru orantılı olarak değiştiği belirlendi.