Samsun, Kızılırmak deltası'nda manda ve arakonaklarda paramphistomid türlerin yayılışı ve moleküler teşhisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Parazitoloji (veteriner) Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CELİL ATEŞ
Danışman: Şinasi Umur
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu proje, Kızılırmak Deltası'nda otlatılan mandalarda paramphistomosise neden olan türler ve arakonaklarını saptamak amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Metot: Ağustos 2016 - Temmuz 2018 tarihleri arasında haftada bir kez Atakum ve Bafra ilçe mezbahalarına gidilerek kesilen 139 manda incelenmiştir. Aynı tarihlerde ilkbahar ve sonbahar mevsiminde ayda bir kez, hayvanların otladığı meralara gidilerek 550 sümüklü örneği toplanmıştır. Laboratuvarda ergin parazitler, morfolojik, histolojik ve moleküler, larva dönemleri moleküler yöntemlerle teşhis edilmiştir. Histolojik tanı için 10 µm kalınlıkta kesitler alınmış ve hematoksilen eozin ile boyanmıştır. Moleküler teşhis için erginler ve arakonaklardan elde edilen larval formların ITS-2+ ve Cox-1 gen bölgeleri PCR ile çoğaltılmıştır. ITS2+ rDNA gen bölgesinin çoğaltılması ile elde edilen PCR ürünlerine dört endonükleaz enzimi MseI, HaeIII, RsaI, Bsh1236I kullanılarak PCR-RFLP uygulanmıştır. Bulgular: İncelenen 139 mandanın 45'i (%32,37) paramphistomid türlerle enfekte bulunmuş, 45 hayvandan 4754 parazit toplanmıştır. Hayvan başına parazit sayısı 2-1884 (ort. 105.6) arasında değişmiştir. İncelenen 300 G. truncatula örneğinin 19'unda larval formlar tespit edilmiştir. Çalışmada 45 ergin örneğin tamamında ve arakonaklardan elde edilen 19 gelişme aşamasından 12'sinde (%4) C. daubneyi moleküler olarak tespit edilmiştir. Histolojik kesitlerle enfekte hayvanların tümünde C. daubneyi ve üç hayvanda P. cervi saptanmıştır. Son konaklardaki ergin parazitler (MH939278) ve arakonaklarda bulunan larval formlara ait DNA dizilimleri (MH939279) GenBank'a kayıt edilmiştir. Sonuç: Ülkemizde ilk kez C. daubneyi moleküler olarak teşhis edilmiş ve arakonağı G.truncatula olarak belirlenmiştir. Kızılırmak Deltası'ndaki mandalarda baskın tür olarak C. daubneyi belirlenmiş, ancak miks enfeksiyon şeklinde olmak üzere, üç hayvanda P. cervi'ye rastlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Calicophoron daubneyi; Galba truncatula; Manda; Paramphistomum cervi; Samsun; Türkiye.