Okul öncesi dönem çocukların mizaç özellikleri ve duygu düzenlemelerinde anne -babalarının duygu düzenleme becerilerinin aracılık rolü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NUR BANU CANKURT
Danışman: Ercümend Ersanlı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, okul öncesi dönem çocukların mizaç özellikleri ve duygu düzenlemelerinde anne babalarının duygu düzenlemelerinin aracı rolünü belirlemektir. Araştırmanın örneklemini, Ordu'nun Fatsa ilçesinde bulunan 9 okul öncesi eğitim veren kurumunda öğrenim görmekte olan öğrencilerin 210'u (%49.4) kız öğrenci ve 215'i (%50.6) erkek öğrenci olmak üzere toplam 425 öğrenci velisi oluşturmaktadır. Araştırma verilerini toplamak amacıyla, çocukların mizaç özelliklerini ölçmek için 'Çocuklar İçin Kısa Mizaç Ölçeği '', duygu düzenleme becerilerini ölçmek için ''Duygu Düzenleme Ölçeği'', ebeveynlerin duygu düzenleme becerilerini ölçmek için 'Duygu Düzenleme Becerileri Ölçeği'' ve kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde Pearson Korelasyon Analizi, Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi, Basit Aracılık Analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, sıcakkanlılık, sebatkarlık ve ritmiklik gibi olumlu mizaç özellikleri çocukların duygu düzenleme-kontrol becerileriyle pozitif yönde, değişkenlik/olumsuzluk duygu düzenleme güçlüğüyle ise negatif yönde ilişkilendirilmiştir ilişkili bulunmuştur. Buna karşılık, tepkisellik özelliği, olumsuzluk/değişkenlik ile pozitif yönde ve duygu düzenleme-kontrol becerileriyle negatif yönde ilişkili bulunmuştur. Çoklu regresyon analizleri, çocukların mizaç özelliklerinin duygu düzenleme becerilerinin anlamlı yordayıcıları olduğunu göstermiştir. Değişkenlik/olumsuzluk duygu düzenleme güçlüğü modelinde mizaç değişkenleri toplam varyansın %35'ini, duygu düzenleme-kontrol modelinde ise %27'sini açıklamaktadır. Özellikle sebatkarlık ve ritmiklik değişkenlik/olumsuzluğun negatif, sıcakkanlılık, sebatkarlık ve ritmiklik ise duygu düzenleme-kontrol becerilerinin pozitif yordayıcılarıdır. Ebeveyn duygu düzenleme becerileri, çocukların hem mizaç özellikleri hem de duygu düzenleme becerileriyle anlamlı düzeyde ilişkilidir. Daha yüksek düzeyde duygu düzenleme becerisine sahip ebeveynlerin çocuklarının, sıcakkanlılık, sebatkarlık ve ritmiklik gibi olumlu miz aç özelliklerine daha yatkın oldukları ve duygu düzenleme-kontrol becerilerinin daha gelişmiş olduğu görülmektedir. Aracılık analizleri, ebeveynlerin duygu düzenleme becerilerinin, çocukların mizaç özellikleri ile duygu düzenleme becerileri arasındaki ilişkide anlamlı bir aracı rol üstlendiğini göstermiştir. Sıcakkanlılık, sebatkarlık, ritmiklik ve tepkisellik özelliklerinin hem değişkenlik/olumsuzluk duygu düzenleme güçlüğü hem de duygu düzenleme-kontrol becerileri üzerinde ebeveyn duygu düzenleme becerileri aracılığıyla etkili olduğu bulunmuştur.Araştırma bulgularına göre okul öncesi çocukların duygu düzenleme becerilerinin hem mizaç özellikleri hem de beveyn duygu düzenleme becerisi etmenlerinin etkileşimiyle şekillendiğini ortaya koymaktadır.