Türkiye Ulusal Deniz İzleme Seviyesi (TUDES) Verilerinin Zamansal Analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Harita Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHSEN ÇELEN
Danışman: Yasemin Şişman
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Deniz seviyesinin gözlemlenmesi ve tahmini; düşey datumun belirlenebilmesi, düşey yer kabuğu hareketlerinin tahmini, oşinografik modelleme çalışmaları ve kıyı yapılarının planlanması gibi birçok nedenden dolayı oldukça önemlidir. Ülkemizde de deniz seviyesini ölçmek amacıyla Harita Genel Müdürlüğü tarafından oluşturulmuş bir deniz seviyesi izleme sistemi kurulmuştur. Türkiye Ulusal Deniz Seviyesi İzleme Sistemi (TUDES) aracılığı ile 20 adet mareograf istasyonunun 15'er dakikalık periyotlarla aldığı ölçümler ile deniz seviyesi takip edilmektedir. Bu şekilde periyodik olarak ölçülen verilerin analizi için zaman serileri oldukça uygun bir modelleme ve tahmin yöntemi sayılmaktadır. Bu çalışma kapsamında zaman serisi analiz modellerinden Bütünleşik Otoregresif Hareketli Ortalama (ARIMA), Mevsimsel Bütünleşik Otoregresif Hareketli Ortalama (SARIMA) ve Holt-Winter's metotları kullanılarak Amasra, Sinop ve Trabzon mareograf istasyonlarının 2019 yılına ait TUDES verileri kullanılmış ve aynı istasyonların 2020 yılı ocak ayı için tahminlemesi gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlar, gerçek mareograf istasyonu verileri ile karşılaştırılmış ve modelin başarısı ortaya konulmuştur. Amasra mareografı için düzeltilmiş Akaike Bilgi Kriteri (AICc) ve Ortalama Karesel Sapma (MSD) değerleri ile en iyi performans gösteren modelin ARIMA(2,0,2) olduğu fakat grafik üzerinde orijinal veri setini en iyi yakalayan modelin SARIMA(1,2,2)(3,1,0)12 modeli olduğu gözlemlenmiştir. Sinop mareografı için AICc ve MSD değerlerine göre en iyi performans gösteren modelin yine ARIMA(2,0,2) modeli olduğu ve bunu takip eden modelin ise SARIMA(3,0,0)(0,2,3)12 modeli olduğu gözlemlenmiştir. Trabzon mareografı için AICc değerine göre en iyi performansı ARIMA(2,0,2) ve SARIMA(2,0,2)(0,0,0)3 modellerinin gösterdiği, MSD değerine göre ise SARIMA(3,0,0)(0,1,2)12 modelinin en iyi performans gösterdiği ortaya konmuştur.