Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türk Dili Ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BİRTEN YILDIZ
Danışman: Ahmet Dağlı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bu çalışma, mizahın temel teorik yaklaşımlarını ve Karadeniz fıkralarının Türk mizahındaki yerini incelemeyi amaçlamaktadır. Mizah, insan yaşamının vazgeçilmez bir parçası olup hem bireysel hem de toplumsal düzeyde önemli işlevlere sahiptir. Çalışmamızda, mizahın günlük yaşamdan esinlenerek nasıl şekillendiğini, toplumsal olayları ve kişisel deneyimleri ele alarak nasıl düşündürdüğünü ve güldürdüğünü ele aldık. Çalışmamızda öncelikle mizahın tanımı ve teorik çerçevesi ele alınmıştır. Mizahın tarih boyunca farklı filozoflar ve teorisyenler tarafından nasıl tanımlandığı ve yorumlandığı incelenmiştir. Üstünlük teorisi, uyumsuzluk teorisi ve rahatlama teorisi, mizahın anlaşılmasında temel teorik yaklaşımlar olarak değerlendirilmiştir. Üstünlük teorisi, bireylerin kendilerini başkalarına üstün hissetme ihtiyacını mizahla nasıl tatmin ettiklerini açıklarken; uyumsuzluk teorisi, beklenmedik ve alışılmadık durumların nasıl mizah kaynağı haline geldiğini ortaya koymuştur. Rahatlama teorisi ise, mizahın bireyler üzerindeki stres ve gerginliği azaltarak bir katarsis etkisi yarattığını vurgulamıştır. Mizahın temel teorik yaklaşımlarının Karadeniz fıkraları üzerinden nasıl açıklanabileceği incelenmiştir. Fıkraların içerik analizi, mizahi unsurların nasıl işlendiğini ve dinleyici veya okuyucuda nasıl bir etki yarattığını göstermiştir. Karadeniz fıkralarının açıklanmasında bazen tek bir teorinin yeterli olduğu, bazen iki teoriden faydalanıldığı ve bazen de bu üç teoriyle gülmenin açıklandığı görülmüştür. Bu durum, mizahın çok katmanlı ve dinamik doğasını gözler önüne sermektedir. Mizahın toplumsal ve kültürel işlevleri, bireylerin ve toplumların kendilerini ve çevrelerindeki dünyayı daha iyi anlamalarına yardımcı olan bir araç olarak değerlendirilmiştir. Mizah, toplumsal eleştiri, düşünceyi teşvik etme, sosyal uyum sağlama ve bireyler arası ilişkileri güçlendirme gibi önemli işlevlere sahiptir. Bu bağlamda, Karadeniz fıkralarının toplumsal olayları ve kişisel deneyimleri ele alarak nasıl düşündürdüğü ve güldürdüğü incelenmiştir. Bu çalışma, mizahın teorik temellerini derinlemesine ele alarak, Karadeniz fıkralarını bu teoriler ışığında incelemiş ve bu bağlamda mizahın anlaşılmasına önemli bir katkı sağlamıştır. Çalışmamızda analiz edilen Karadeniz fıkraları, mizahın temel teorik yaklaşımlarının somut örnekleri olarak mizahın farklı yönlerini ortaya koymuştur. Bu çalışma, mizahın insan yaşamındaki vazgeçilmez yerini ve onun çok yönlü doğasını anlamaya katkı sağlamıştır. Özetle, bu çalışma, daha önce mizah teorileri ve Karadeniz fıkraları üzerine kapsamlı bir analiz sunması nedeniyle mizah alanında bir ilk olma niteliği taşımaktadır. Mizahın toplumsal dinamiklerdeki önemli rolünü ve kültürel kodlarla olan ilişkisini derinlemesine ele alan bu çalışma, mizahın çok katmanlı ve dinamik doğasını gözler önüne sermektedir.