6. sınıf öğrencilerinin dinamik matematik yazılımı destekli ortamda çember ve daire kavramlarını APOS teorik çerçevesinde oluşturma süreçleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YÜKSEL EMRE HARMANBAŞI
Danışman: Rezan Yılmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, altıncı sınıf öğrencilerinin dinamik matematik yazılımı (GeoGebra) destekli öğretim ortamında çember ve temel elemanları, daire, çemberin çevre uzunluğu formülü ile dairenin alanı formülüne ilişkin kavram oluşum süreçlerini APOS teorisi çerçevesinde incelemektir. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması ile desenlenen bu çalışma, Karadeniz bölgesindeki bir devlet ortaokulunda öğrenim gören 27 altıncı sınıf öğrencisinin yer aldığı bir sınıfta gerçekleştirilmiştir. Öğrencilerin ilgili kavramlara yönelik ön bilgilerini belirlemek amacıyla hazırbulunuşluk testi hazırlanmış ve bu test sonuçları, araştırmacı gözlemleri ve öğretmen görüşlerine göre farklı düzeyde beş katılımcı belirlenmiştir. Öğretim süreci sonunda katılımcıların her biriyle üçer kez olmak üzere toplam 15 bireysel görüşme yapılmıştır. Öğretim ortamı ve bireysel görüşmeler sırasında elde edilen kamera ve ses kayıtlarının transkriptleri, bireysel ve grup çalışma kâğıtları ile araştırmacı gözlemlerinden oluşan veriler APOS teorisi çerçevesine göre içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Araştırma sonuçları, dinamik matematik yazılımının APOS teorisi bağlamında yapılar arası geçişleri hızlandırdığını, özellikle kavramsal genellemeleri destekleyerek öğrencilerin eylemden sürece geçişlerini kolaylaştırdığını ortaya koymuştur. Ayrıca, öğrencilerin eylem düzeyinde ve kapsülleme mekanizmasında farklı bilişsel stratejiler geliştirmelerine olanak tanıdığı düşünülmektedir. Katılımcıların tamamı çember kavramında nesne düzeyinde ulaşırken, düşük düzeydeki katılımcının daire nesnesine ulaşamadığı gözlemlenmiştir. Benzer şekilde, çemberin çevre uzunluğu formülüne ilişkin olarak da düşük düzeydeki öğrencinin nesne aşamasına erişemediği belirlenmiştir. Buna karşın, dairenin alanı formülüne ilişkin tüm öğrencilerin nesne düzeyine ulaştıkları tespit edilmiştir. Süreçler arası koordinasyonlar incelendiğinde, çember nesnesi için nokta süreciyle doğru parçası ve uzaklık süreçleri arasında, daire nesnesi için ise çember süreci ile bölge ve küme süreçleri arasında koordinasyonlar gerçekleşmiştir. Çemberin çevre uzunluğu formülünün oluşumunda, çember süreciyle çap, π, ters işlem ve oran süreçleriyle koordinasyonlar gerçekleşmiştir. Dairenin alan formülünün oluşumunda ise daire süreciyle üçgenin alan bağıntısı ve yarıçap süreçleri arasında koordinasyonlar gerçekleşmiştir.