Yerli etlik piliç ıslahında kullanılan hatlardan karşılıklı melezleme ile ebeveyn ve hibrit üretimi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Zootekni Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Kadir ERENSOY

Danışman: Musa Sarıca

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada Eskişehir Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma Enstitüsü'nde ıslah ve seleksiyon çalışmaları sürdürülen saf hatlar (A1, A2, A3, B1, B2) ve bunların ikili melezlenmesi ile elde edilen ikili melez ebeveynlerin [erkekler: (B1XB2)♂, (B2XB1)♂ ve dişiler: (A1XA2)♀, (A1XA3)♀, (A2XA1)♀, (A2XA3)♀, (A3XA1)♀ ve (A3XA2)♀] üreme ve kuluçka özellikleri ve bu ebeveynlerin melezlenmesi sonucu elde edilen dörtlü melez hibritler ile ticari Anadolu-T ve Ross308 genotiplerinin performanslarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Ebeveynlerde büyüme, gelişme, yem tüketimi, yaşama gücü, cinsel olgunluk, yumurta verimi ve kuluçka özellikleri belirlenmiş ve çalışma 64 hafta sürmüştür. Etlik piliç test çalışmalarında canlı ağırlık, yem tüketimi, yemden yararlanma oranı, yaşama gücü, kesim, karkas ve et kalite özellikleri iki farklı ebeveyn yaşında (32 ve 52 hafta) elde edilen civcivlerde belirlenmiştir. İkili melez ebeveynlerde büyütme dönemi sonu canlı ağırlıkları dişilerde 2531.4 g ile 2611.3 g, erkeklerde de 3329.8 g ile 3364.1 g arasında değişmiştir. 64 haftalık yumurta verimi bakımından A1 hattı 187.5 adet ile en yüksek, A2 ve A3 hattı 160.3 ve 160.1 adet ile benzer ve B1 ve B2 hatları sırasıyla 119.6 ve 124.0 adet ile en düşük yumurta verimine sahip olmuştur. 64 haftalık toplam yem tüketimi dişi ebeveynlerde yaklaşık 44.5 kg, erkek ebeveynlerde ise 39.2 kg gerçekleşmiştir. Dörtlü melez hibrit yumurtalarında döllülük oranı birinci ve ikinci test çalışmalarında sırasıyla ortalama %98.5 ile %92.4, ticari Anadolu-T hibritlerinde %94.2 ile %85.0, ticari Ross-308 hibritlerinde %96.7 ile %79.2, saf hatlarda da %93.3 ile %92.0 arasında yüksek düzeyde gerçekleşmiştir. Yapılan test çalışmalarından elde edilen en önemli sonuç kesim yaşına kadar elde edilen performans değerlerinin ilk çalışmada Ross-308, Anadolu-T ve 12 dörtlü melez genotipten 9 adeti ile ikinci çalışmada da 1 genotipin canlı ağırlık bakımından benzerlik göstermesi olmuştur. Her iki çalışmada da yaşama gücünde elde edilen benzer değerlere karşılık, yemden yararlanma düzeyinde ticari genotip tüm genotip gruplarından daha iyi durumda bulunmuştur. Dörtlü melezlemede elde edilen sonuçlar ıslah çalışmalarında taviz vermeden materyalin çoğaltılması halinde ticari üretimde ülkemiz için belirli bir kapasitenin bu kaynaktan karşılanabileceğini göstermektedir.