Kentsel ısı adalarının uydu görüntüleri kullanılarak belirlenmesi: Samsun ili örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Harita Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞBA DOĞAN
Danışman: Derya Öztürk
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Küresel iklim değişikliği nedeniyle sıcak hava dalgalarının şiddetinin ve yaşanma sıklığının artacağı öngörülmektedir. Bunun bir sonucu olarak, dünya nüfusunun yarısından fazlasının yaşadığı metropol alanlarda olumsuz etkilerin daha belirgin olması beklenmektedir. Çünkü bu alanlar, arazi örtüsü özellikleri nedeniyle kırsal alanlara göre daha yüksek sıcaklıklara maruz kalmaktadır. Bu fenomen Kentsel Isı Adası (KIA) etkisi olarak bilinir. KIA etkisi son yıllarda ilgi çekmesine ve hızla artan literatür tarafından incelenmesine rağmen, kıyı kentlerinde KIA hakkında sınırlı sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu tez çalışmasının amacı bir kıyı kenti olan Samsun ilinin Atakum, İlkadım, Canik ve Tekkeköy ilçelerinde 1985-2018 periyodunda arazi örtüsündeki değişimin, Kentsel Isı Adası (KIA) yoğunluğunun mekânsal ve zamansal değişimine etkisinin analiz edilmesidir. Çalışmada yer yüzey sıcaklıklarını (YYS) elde etmek ve arazi örtüsü haritalarını oluşturmak için 1985, 1995, 2011 ve 2018 yıllarına ait Landsat uydu görüntüleri kullanılmıştır. Arazi örtüsü haritaları, kontrollü bir sınıflandırma yöntemi olan Destek Vektör Makineleri kullanılarak oluşturulmuştur. Çalışmada kıyı kentlerine özgü deniz enverziyonu etkisiyle yükseltisi fazla olan bölgelerde yüksek YYS görülmesinin, KIA'nın hatalı sınıflandırılmasına neden olmasının önüne geçmek amacıyla çalışma alanı yükseltisi 200 metreden az olan alanlarla sınırlandırılmıştır. KIA'nın mekânsal ve zamansal değişimi üniversal KIA yoğunluk indeksi kullanılarak YYS sınıflandırılması ile belirlenmiştir. Çalışmanın sonucunda, KIA yoğunluğunun kentleşmenin etkisiyle en çok kıyı kesimlerinde arttığı görülmüştür. En yüksek KIA yoğunluğuna sahip bölge Tekkeköy ilçesinde bulunan Organize Sanayi Bölgesi'dir. Yapılaşmış alanlarda en yüksek YYS görülürken, yeşil alanların en düşük YYS'ye sahip olduğu bulunmuştur. Çalışma, kıyı kentlerindeki karmaşık mezo-iklimin, KIA etkisinin tespitinin ve analizinin bütüncül bir yaklaşımla düzenlenmesini gerektirdiğini ve KIA'nın önlenmesi ve azaltılması stratejilerinde de mezo-iklim etkilerinin dikkate alınmasının gerekliliğini ortaya koymuştur. Bu çalışmada kullanılan yöntemler, kıyı kentlerinde KIA yoğunluğunu belirlemek, arazi örtüsü türleri ve KIA ilişkisinin analizini yapmak için kullanılabilir. KIA azaltma stratejileri KIA yoğunluğu yüksek olan kentsel alanlarda uygulanmalı ve yeni yapılaşmalarda akıllı büyüme ilkeleri uygulanarak KIA'nın önlenmesi hedef alınmalıdır.