Kıssa-i Anter (H. 1146/ 148b-350a) [İnceleme-metin]
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLİZAR OKUR
Danışman: Yavuz Bayram
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Doğum tarihi hakkında birçok rivayet bulunan Anter bin Şeddâd'ın miladi 6. yüzyılda yaşadığı bilinmektedir. Anter, cahiliye devrinde "kara kul" olarak adlandırılan bir şahsın, gösterdiği kahramanlıklarla, saf bir Arap'ın statüsüne gelebildiğini ispat etmiştir. Necdli savaşçı kahraman, cesareti ve yiğitliği ile, Arapların gelmiş geçmiş en meşhur binici şairi olarak da değerlendirilir. Yiğitliği ve cesareti temsil eden bir tip olarak karşımıza çıkan Anter'in efsanevî hayatı, daha sonra genel olarak "Anter Kıssası" adı ile anılan bir destanın yüzyıllarca dilden dile dolaşmasına zemin hazırlamıştır. Fatih Sultan Mehmet'in emriyle tercüme edilip Türk edebiyatına kazandırılan, Kıssa-i Anter, Anternâme, Anter Kıssası ve Anter Hikâyesi gibi adlarla da tanınan bu eserin tamamı Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi'nde el yazması halinde bulunmaktadır. 2018 yılından itibaren Ondokuz Mayıs Üniversitesi'nde, Dr. Öğr. Üyesi Muhammed İkbâl Güler'in başlatmış olduğu Kıssa-i Anter'i Latin asıllı Türk alfabesine çevirme çalışmaları sırasında nüshaların bazılarında benzerlik olduğu gözlenmiştir. Kıssa-i Anter'in H.1146 numaralı nüshası ile H.1145 numaralı nüshalarının da büyük oranda benzerlik göstermesi ve H.1145 numaralı nüshanın mukaddime bölümünde daha önce eksik ve yanlış yazılmış nüshaların varlığından söz edilmesi üzerine (H.1146/148b-350a) varakları ile (H.1145/375b-539b) varakları karşılaştırmalı olarak okunup incelenmiştir. Her iki nüshanın asıl metinlerine sadık kalınmış, imla ve içerik ile ilgili değişiklik yapılmamıştır. H.1146 arşiv numaralı nüsha asıl metin bölümünde, farklılıklar varak ve satır numaraları verilerek dipnot kısmında yazılmıştır. Çalışmamızın birinci bölümünde Anter bin Şeddâd ve Kıssa-i Anter'in karşılaştırılan nüshaları tanıtılmıştır. İkinci bölümde metnin dil ve üslûbu karşılaştırmalı olarak incelenmiş, metinde yer alan âdetler tespit edilmiştir. Üçüncü bölümde H.1146 arşiv numaralı nüsha ile daha önce Dr. Öğr. Üyesi Muhammed İkbâl Güler tarafından çeviri yazılı metni hazırlanıp incelenmiş olan H.1145 arşiv numaralı nüshanın belirtilen varakları arasındaki kısım karşılaştırılmış, şekil bazındaki farklılıklar dipnot olarak yazılmıştır. Anahtar Sözcükler: Kıssa-i Anter, 15.Yüzyıl, Klasik Türk Edebiyatı, mensur metinler.