Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RUMEYSA OKUTAN
Danışman: Bekir Özüdoğru
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hadis ile toplum arasındaki bağ Rasûlullah'ın (s.a.v) tebliğ ile görevlendirildiği an ile baĢlayan, zamana veya zemine göre yaĢadığı değiĢimlere rağmen, toplumun var olacağı kıyâmete kadar sürecek olan sağlam bir iliĢkidir. Mehmed Ârif Bey, Osmanlı Devleti'nin en hareketli dönemlerinden biri olan XIX. yüzyılda, Ġslâm devletlerinin dünyadaki hızlı ilerleyiĢi takip edemediği ve Batı'nın yayılmacı politikaları ile karĢı karĢıya kaldığı bir çağda yaĢamıĢtır. Devletinin pek çok kademesinde görev almıĢ bir hukukçu ve düĢünür olarak, yaĢadığı toplumda karĢılaĢtığı aksaklıklar ve yozlaĢmalara karĢı sessiz kalmamıĢ görüĢlerini toplumu inĢa eden ve dönüĢüren unsurlardan olan aile, yönetici, ulema ve eğitim sistemi üzerinde yoğunlaĢtırarak tespit ve eleĢtirilerde bulunmuĢ, neticede Ġslâmî ahlâk ve siyasete dair derlediği Binbir Hadis-i Şerif Şerhi adlı eserini telif etmiĢtir. Hadisleri Ģerh etme yöntemiyle hadislerle bulunduğu çağa ıĢık tutmayı amaçlamıĢ, ilmî bir gaye gütmeksizin toplumsal faydayı öncelemiĢtir. Eserini telif ederken klasik ve akademik hadis Ģerhlerinin aksine hadisle alakalı teknik meseleler üzerinde durmayarak hadislerin isnadına yer vermemesi, sıhhatleri üzerinde durmadan nakil yapması, toplumun her kesimi tarafından anlaĢılmak için ilmî dil yerine halk dilini ve vaazî dili kullanması, öğütlere, duâlara, beyit ve atasözlerine baĢvurması, anlatımı somut ve akıcı hale getirmek için fıkra ve anılarına yer vererek anlatımını güçlendirmesi sebebiyle Mehmed Ârif Bey klasik bir hadis Ģârihi değildir. Binbir Hadis-i Şerif Şerhi, Ģerh geleneği bağlamında hadisleri ele alıĢ yöntemi, ele alındığı güne ve topluma söyledikleri konusunda ve çağıyla hadis arasında bir ilgi kurup kurmaması açısından değerlendirildiğinde, eserin içtimaî hadis Ģerhlerinin en güzide örneklerinden biri olduğu görülmektedir. ÇalıĢmanın sonucunda, eserde ele alınan hadisler ve konular detaylı olarak tahlil edilecek böylece müellifin hadis ile yaĢadığı çağ ve toplum arasında kurduğu bağ tespit edilecektir. Anahtar kelimeler: hadis, Mehmed Ârif Bey, toplumsal sorun, toplumsal hadisçilik