Kızılırmak Deltası ekolojik risk değerlendirmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Coğrafya Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELİM ERASLAN
Danışman: Halil İbrahim Zeybek
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada Karadeniz Bölgesi'nin Orta Karadeniz Bölümü'nde yer alan, önemli doğal ekosistemlerden biri olan Kızılırmak Deltası'nın ekolojik risk analizleri gerçekleştirilmiştir. Araştırma sahası deltayı gerisindeki dağlık topografyadan ayıran 70 m eşyükselti eğrisiyle sınırlandırılmıştır. Sahanın batı sınırını Uluçay, doğu sınırını Engiz Çayı teşkil etmektedir. 538 km2 yüz ölçüme sahip olan araştırma sahası, idari olarak bütünüyle Samsun ili sınırları içerisinde yer almakta, üzerinde Bafra, Alaçam ve Ondokuzmayıs ilçeleri bulunmaktadır. Çalışmada öncelikle Kızılırmak Deltası'nın doğal ortam unsurları, beşerî ve iktisadi özellikleri incelenerek, ekolojik risk çalışması kapsamında değerlendirilmiştir. Uzaktan algılama ve coğrafi bilgi sistemleri teknolojileri kullanılarak, çalışma ile ilgili analizler gerçekleştirilerek, ekosistem üzerinde baskı oluşturan risk faktörlerinin tematik haritaları üretilmiştir. Literatür taraması ve arazi çalışmaları sonucunda kıyı çizgisi değişiklikleri, arazi kullanımı ve arazi örtüsü üzerinde gerçekleşen zamansal değişim, net birincil üretim, taşkın risk tehlikesi, meteorolojik kuraklık ve nüfus artışı ekosistemler üzerinde baskı oluşturan risk faktörleri olarak belirlenmiştir. Bu parametreler kullanılarak Çok Kriterli Karar Verme yöntemlerinden Analitik Hiyerarşi Süreci ile delta sahasının ekolojik risk karakterizasyonuna ait haritalar üretilmiştir. Yapılan analiz sonuçları göstermektedir ki Kızılırmak Deltası'nda ekolojik birimler üzerindeki en yüksek baskı sulak alanların çevresinde meydana gelmektedir. Söz konusu bu alanlarda kıyı çizgisi değişiklikleri ve arazi kullanımı ekosistem üzerinde baskı oluşturduğu tespit edilmiştir. Delta sahasındaki çok yüksek risk altında bulunan bu sahaların niteliksel ve niceliksel karakterizasyonu ile yetkili idarelerin kullanımına yönelik veri-bilgi modeli oluşturulmuştur